خلاصه‌ای جامع از استاندارد حسابرسی 710 و مسئولیت‌ها

استاندارد حسابرسی 710: مسئولیت‌های حسابرس درباره اطلاعات مقایسه‌ای

کلیات استاندارد

استاندارد حسابرسی 710 با هدف ارائه راهنمایی‌های لازم درباره مسئولیت‌های حسابرس در خصوص اطلاعات مقایسه‌ای تدوین شده است. این استاندارد به مواردی که صورت‌های مالی خلاصه شده همراه با صورت‌های مالی حسابرسی شده ارائه می‌شود، اعمال نمی‌شود و در این موارد باید به استانداردهای 720 و 800 مراجعه کرد.

• اطلاعات مقایسه‌ای به دو شکل ارائه می‌شود:
  • اطلاعات مقایسه‌ای به معنای مبالغ و اطلاعات دوره گذشته است که به عنوان بخشی از صورت‌های مالی دوره جاری ارائه می‌شود و به تنهایی قابل ارائه نیست.
  • صورت‌های مالی مقایسه‌ای شامل مبالغ و اطلاعات دوره گذشته به منظور مقایسه با دوره جاری است و می‌تواند به تنهایی ارائه شود.
• گزارش حسابرس در موارد ارائه اطلاعات مقایسه‌ای تنها به صورت‌های مالی دوره جاری اشاره دارد، اما در صورت‌های مالی مقایسه‌ای به هر دوره مالی اشاره می‌شود.
• افشای اطلاعات مقایسه‌ای بر اساس استاندارد حسابداری شماره 1 الزامی است و این استاندارد تنها به مسئولیت حسابرس در این زمینه می‌پردازد.

مسئولیت‌های حسابرس درباره اطلاعات مقایسه‌ای

حسابرس موظف است شواهد کافی و قابل قبول برای اطمینان از انطباق اطلاعات مقایسه‌ای با استانداردهای حسابداری به دست آورد. میزان رسیدگی به این اطلاعات کمتر از اقلام دوره جاری است و عمدتاً بر صحیح بودن نحوه انعکاس و طبقه‌بندی متمرکز است.

• روش‌های حسابرسی اطلاعات مقایسه‌ای شامل بررسی موارد زیر است:
  • یکنواختی در به‌کارگیری رویه‌های حسابداری نسبت به دوره جاری و اعمال اصلاحات یا افشا در صورت تغییر رویه.
  • انطباق اطلاعات مقایسه‌ای با مبالغ و افشای دوره گذشته یا اصلاحات و افشای مناسب آن.
• اگر صورت‌های مالی دوره گذشته توسط حسابرس دیگری حسابرسی شده باشد، حسابرس جانشین باید این اطلاعات را با استفاده از راهنمایی‌های استاندارد 510 ارزیابی کند.
• در صورت عدم حسابرسی صورت‌های مالی دوره گذشته، حسابرس باید با استفاده از استاندارد 510 به ارزیابی اطلاعات مقایسه‌ای بپردازد.
• در صورت آگاهی از احتمال تحریف بااهمیت در اطلاعات مقایسه‌ای، حسابرس باید روش‌های حسابرسی بیشتری به کار گیرد.

گزارشگری حسابرس درباره اطلاعات مقایسه‌ای

به طور کلی، حسابرس نباید به طور مستقیم در گزارش خود به اطلاعات مقایسه‌ای اشاره کند، زیرا گزارش درباره صورت‌های مالی دوره جاری و اطلاعات مقایسه‌ای به عنوان یک مجموعه واحد است. با این حال، در شرایط خاص موارد زیر رعایت می‌شود:

• اگر گزارش حسابرس دوره گذشته دارای نظر مشروط، عدم اظهارنظر یا مردود بوده و موضوع آن تأثیری بر اطلاعات مقایسه‌ای یا اقلام دوره جاری داشته باشد، گزارش باید تعدیل شود و به آثار موضوع اشاره گردد.
• اگر موضوع تعدیل در دوره گذشته بر اقلام دوره جاری تأثیری نداشته باشد، گزارش باید به آثار آن بر اطلاعات مقایسه‌ای اشاره کند.
• در صورت حل شدن موضوع تعدیل گزارش دوره گذشته و افشای مناسب آن در دوره جاری، معمولاً نیازی به اشاره مجدد در گزارش دوره جاری نیست، مگر در صورت تشخیص ضروری حسابرس برای تأکید بر مطلبی خاص.
• اگر در حسابرسی دوره جاری تحریف بااهمیتی کشف شود که بر صورت‌های مالی دوره گذشته اثر داشته اما گزارش دوره گذشته تعدیل نشده و اطلاعات مقایسه‌ای تجدید ارائه نشده، گزارش دوره جاری باید تعدیل شود.
• در صورتی که صورت‌های مالی دوره گذشته توسط حسابرس دیگری حسابرسی شده باشد، حسابرس جانشین باید در گزارش خود به صراحت به این موضوع، نوع اظهارنظر و تاریخ گزارش حسابرس قبلی اشاره کند.
• اگر صورت‌های مالی دوره گذشته حسابرسی نشده باشد، حسابرس باید در گزارش خود تصریح کند که اطلاعات مقایسه‌ای حسابرسی نشده‌اند. این موضوع باید در صورت‌های مالی دوره جاری نیز به وضوح افشا شود.
• در صورت وجود تحریف بااهمیت در اطلاعات مقایسه‌ای حسابرسی نشده و امتناع مدیریت از تجدید ارائه آن، حسابرس باید گزارش خود را تعدیل کند.

تاریخ اجرای استاندارد

این استاندارد برای حسابرسی صورت‌های مالی که دوره مالی آن از اول فروردین ۱۳۸۴ و پس از آن آغاز می‌شود، لازم‌الاجرا است.

پیوست: نمونه‌هایی از گزارش حسابرس

نمونه گزارش حسابرس در شرایط تعدیل گزارش دوره گذشته با تأثیر بر اقلام دوره جاری (بند 12 ـ الف)

بخش	متن نمونه گزارش
مقدمه و مسئولیت‌ها	ترازنامه شرکت … در تاریخ 29 اسفندماه 2×13 و صورت‌های سود و زیان، سود و زیان جامع و جریان وجوه نقد مربوط به سال مالی منتهی به آن تاریخ همراه با یادداشت‌های توضیحی مورد حسابرسی قرار گرفته است. مسئولیت صورت‌های مالی با هیئت مدیره و مسئولیت اظهارنظر با مؤسسه حسابرسی است. حسابرسی بر اساس استانداردهای حسابرسی انجام شده و هدف آن حصول اطمینان معقول از عدم وجود تحریف بااهمیت است.
توضیح تعدیل	از ابتدای سال 1×13 مبلغی بابت استهلاک دارایی‌های ثابت منظور نشده است که مغایر با استانداردهای حسابداری است. اگر استهلاک به روش نزولی با نرخ مشخص برای ساختمان‌ها و به روش خط مستقیم برای ماشین‌آلات لحاظ می‌شد، زیان سال‌های 2×13 و 1×13 به ترتیب به میزان … ریال افزایش می‌یافت و دارایی‌های ثابت و زیان انباشته به ترتیب کاهش و افزایش می‌یافتند.
نتیجه‌گیری	به استثنای اثرات مندرج، صورت‌های مالی وضعیت مالی شرکت را از تمام جنبه‌های بااهمیت به نحو مطلوب نشان می‌دهد.
تاریخ و امضا	23 خردادماه 3×13 – مؤسسه حسابرسی

نمونه گزارش حسابرس در شرایط تعدیل گزارش دوره گذشته بدون تأثیر بر اقلام دوره جاری (بند 12 ـ ب)

بخش	متن نمونه گزارش
مقدمه و مسئولیت‌ها	ترازنامه شرکت … در تاریخ 29 اسفندماه 2×13 و صورت‌های سود و زیان، سود و زیان جامع و جریان وجوه نقد سال مالی منتهی به آن تاریخ همراه با یادداشت‌های توضیحی مورد حسابرسی قرار گرفته است. مسئولیت صورت‌های مالی با هیئت مدیره و مسئولیت اظهارنظر با مؤسسه حسابرسی است. حسابرسی بر اساس استانداردهای حسابرسی انجام شده و هدف حصول اطمینان معقول از عدم وجود تحریف بااهمیت است.
توضیح محدودیت حسابرسی	از آنجا که مؤسسه حسابرسی در سال 1×13 به عنوان حسابرس انتخاب شده است، بر شمارش موجودی‌های ابتدای سال نظارت نداشته و نتوانسته اطمینان حاصل کند. موجودی ابتدای دوره یکی از عوامل اصلی تعیین نتایج عملیات است و مؤسسه نتوانسته تعدیلات لازم را تعیین کند. گزارش دوره گذشته نیز مشروط بوده است.
نتیجه‌گیری	به استثنای آثار احتمالی که در صورت رفع محدودیت‌ها بر اطلاعات مقایسه‌ای ضرورت می‌یافت، صورت‌های مالی وضعیت مالی شرکت را از تمام جنبه‌های بااهمیت به نحو مطلوب نشان می‌دهد.
تاریخ و امضا	23 خردادماه 3×13 – مؤسسه حسابرسی