خلاصهای جامع از استاندارد خدمات توافقی رسیدگی 4400
استاندارد خدمات مرتبط 4400: روشهای توافقی رسیدگی (تجدید نظر شده 1403)
فهرست و ساختار استاندارد
- کلیات شامل دامنه استاندارد، روشهای توافقی رسیدگی، جایگاه استاندارد، تاریخ اجرا، اهداف و تعاریف.
- الزامات شامل اجرای روشها، الزامات اخلاقی، قضاوت حرفهای، کنترل کیفیت، پذیرش و ادامه کار، توافق در خصوص شرایط، اجرای روشها، استفاده از کار کارشناس حسابرس، گزارشدهی و مستندسازی.
- توضیحات کاربردی همراه با پیوستها شامل نمونه قرارداد و مثالهای تشریحی گزارش روشهای توافقی رسیدگی.
کلیات استاندارد
دامنه استاندارد
این استاندارد مسئولیت حسابرسان در اجرای روشهای توافقی رسیدگی و شکل و محتوای گزارش مربوط به آن را تعیین میکند. این روشها برای موضوعات مالی و غیرمالی کاربرد دارد و باید همراه با استاندارد کنترل کیفیت 1 به کار گرفته شود.
تعریف روشهای توافقی رسیدگی
روشهای توافقی رسیدگی روشهایی هستند که بین حسابرس و طرف قرارداد توافق شدهاند و حسابرس یافتهها را در گزارشی شفاف و عینی ارائه میدهد. این روشها با حسابرسی یا بررسی اجمالی متفاوت بوده و هدف آن ارائه اظهارنظر اطمینانبخشی نیست.
جایگاه و اهداف استاندارد
این استاندارد اهداف حسابرس در اجرای روشهای توافقی را تبیین و الزامات لازم برای تحقق آنها را تعیین میکند. از جمله اهداف:
- توافق با طرف قرارداد بر روشها
- اجرای روشهای توافقی
- اطلاعرسانی شفاف روشها و یافتهها
تعاریف کلیدی
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| استفادهکنندگان مورد نظر | افراد یا گروههایی که انتظار میرود از گزارش استفاده کنند، که لزوماً مخاطب گزارش نیستند. |
| تیم روشهای توافقی رسیدگی | تمام افراد مسئول اجرای روشهای توافقی، شامل کارشناسان طرف قرارداد. |
| حسابرس | شخص یا مؤسسهای که روشهای توافقی را اجرا میکند، ممکن است مدیر مسئول یا اعضای تیم باشند. |
| روشهای توافقی رسیدگی | روشهایی که توسط حسابرس و طرف قرارداد برای موضوعات مشخص توافق شدهاند. |
| طرف قرارداد | شخص یا اشخاصی که حسابرس را برای انجام روشهای توافقی بهکار میگیرند. |
| طرف مسئول | شخص یا اشخاصی که مسئولیت موضوع مورد رسیدگی را دارند. |
| قضاوت حرفهای | بهکارگیری دانش، تجربه و الزامات اخلاقی برای تصمیمگیری مناسب در اجرای روشها. |
| کارشناس حسابرس | کارشناس تخصصی در حوزه غیر از خدمات اطمینانبخشی که حسابرس از کار او استفاده میکند. |
| یافتهها | نتایج عینی روشهای توافقی اجرا شده که قابلیت تأیید توسط حسابرسان دیگر را دارد. |
الزامات اجرایی استاندارد
رعایت الزامات و اجرای روشها
- حسابرس باید تمام الزامات استاندارد را رعایت کند مگر در مواردی که مربوط به کار نباشد.
- گزارش فقط در صورتی میتواند به رعایت استاندارد اشاره کند که تمام الزامات رعایت شده باشد.
الزامات اخلاقی
حسابرس باید الزامات اخلاقی مربوط را رعایت کند که شامل بیطرفی است. استقلال الزاماً در روشهای توافقی رسیدگی الزامی نیست مگر در شرایط قرارداد یا قانون.
قضاوت حرفهای
حسابرس در تمامی مراحل پذیرش، اجرا و گزارشدهی باید قضاوت حرفهای را بهکار گیرد و تصمیمات آگاهانه بگیرد.
کنترل کیفیت
مدیر مسئول کار باید مسئولیت کیفیت کلی کار را بر عهده بگیرد، از جمله:
- پیروی از سیاستها و روشهای کنترل کیفیت مؤسسه
- ارزیابی صلاحیت و بیطرفی تیم و کارشناسان حسابرس
- هدایت و نظارت بر اجرای روشها
- مستندسازی مناسب
پذیرش و ادامه کار
قبل از پذیرش یا ادامه کار، حسابرس باید:
- هدف کار را بشناسد و تایید کند روشها برای هدف مناسب است.
- اطمینان حاصل کند اطلاعات لازم برای اجرای روشها در دسترس است.
- روشها و یافتهها قابلیت توصیف عینی و شفاف داشته باشند.
- الزامات اخلاقی و استقلال رعایت شود یا دلیلی بر عدم رعایت وجود نداشته باشد.
توافق در خصوص شرایط روشها
حسابرس باید با طرف قرارداد بر شرایط توافق کند و این موارد را در قرارداد درج نماید، از جمله:
- موضوع و هدف روشها
- مسئولیت طرف مسئول
- الزامات اخلاقی و استقلال
- ماهیت، زمانبندی و میزان روشها
- مخاطب گزارش
- شکل و محتوای گزارش
در صورت تغییر روشها در طول کار، باید الحاقیه قرارداد تهیه و توافق شود.
اجرای روشها
حسابرس باید روشهای توافقی مندرج در قرارداد را اجرا کرده و در صورت نیاز تاییدیه کتبی دریافت کند.
استفاده از کارشناس حسابرس
- حسابرس باید صلاحیت، بیطرفی و توانایی کارشناس را ارزیابی و بر ماهیت، دامنه، اهداف و کیفیت کار او نظارت کند.
- کارشناس میتواند درونسازمانی یا برونسازمانی باشد.
- مسئولیت نهایی یافتهها بر عهده حسابرس است و اتکا به کارشناس مسئولیت حسابرس را کاهش نمیدهد.
گزارش روشهای توافقی رسیدگی
گزارش باید مکتوب و شامل موارد زیر باشد:
- عنوان گزارش با اشاره به ماهیت روشهای توافقی رسیدگی
- مخاطب گزارش
- موضوع و هدف گزارش و محدودیتهای استفاده
- توضیح روشهای اجرا شده و یافتهها
- مسئولیت طرف مسئول
- بیان رعایت یا عدم رعایت الزامات اخلاقی و استقلال
- توصیف دقیق و شفاف روشها و زمانبندی آنها
- یافتههای حاصل، شامل ایرادات و اشکالات
- امضا، تاریخ و نشانی حسابرس
در صورت اشاره به کار کارشناس، نباید کاهش مسئولیت حسابرس برداشت شود.
انجام روشهای توافقی همراه با خدمات دیگر
گزارش روشهای توافقی باید به وضوح از سایر خدمات متمایز باشد و اگر توصیه ارائه شود، باید به صورت جداگانه یا بخش جداگانه گزارش شود.
مستندسازی
حسابرس باید مستندات زیر را در پرونده کار نگهداری کند:
- قرارداد و الحاقیهها
- ماهیت، زمانبندی و میزان روشهای اجرا شده
- یافتههای حاصل از اجرای روشها
توضیحات کاربردی و مثالها
دامنه استاندارد
موضوعات توافقی میتواند شامل اطلاعات، اسناد، اندازهگیریها، رعایت قوانین و مقررات و سایر موضوعات مالی و غیرمالی باشد. نمونههایی از موضوعات مالی شامل صورتهای مالی، هزینههای برنامههای تأمین مالی، درآمدهای حق امتیاز، نسبتهای کفایت سرمایه و غیره است. موضوعات غیرمالی میتواند شامل شمارش مسافران، مشاهده امحای کالاهای معیوب، فرآیندهای دادهپردازی و حجم انتشار گازهای گلخانهای باشد.
الزامات اخلاقی و قضاوت حرفهای
- بیطرفی باید رعایت شود، ولی الزام به استقلال الزامی نیست مگر در قرارداد یا قانون.
- حسابرس باید در صورت مشاهده موارد نقض قوانین، بر اساس الزامات قانونی و اخلاقی، اقدامات لازم را انجام دهد و در صورت نیاز مشاوره حقوقی دریافت کند.
- قضاوت حرفهای در پذیرش، اجرای روشها و گزارشدهی اهمیت دارد و بایستی تصمیمات آگاهانه گرفته شود.
کنترل کیفیت
مؤسسه حسابرسی مسئول برقراری و حفظ سیستم کنترل کیفیت است که اطمینان منطقی از رعایت استانداردها و الزامات قانونی فراهم کند. تیم روشهای توافقی میتواند بر این سیستم اتکا کند مگر شواهدی خلاف آن وجود داشته باشد.
پذیرش و ادامه کار
حسابرس باید اطمینان حاصل کند روشهای توافقی مناسب هدف کار است و اطلاعات لازم قابل دسترسی است. در غیر این صورت، نباید کار را بپذیرد یا ادامه دهد. در مواردی که روشها نامناسب باشند، ممکن است ارائه خدمات اطمینانبخشی یا مشاورهای مناسبتر باشد.
توصیف روشها و یافتهها
روشها و یافتهها باید به صورت عینی، شفاف، دقیق و بدون ابهام توصیف شوند. از بهکار بردن واژگان مبهم یا مرتبط با اطمینانبخشی خودداری شود. در صورت وجود واژگان نامناسب، باید با طرف قرارداد برای اصلاح یا ارائه تعاریف توافق شود.
رعایت الزامات استقلال
در صورتی که حسابرس ملزم به رعایت استقلال باشد یا در قرارداد توافق شده باشد، باید این موضوع صراحتاً در قرارداد و گزارش ذکر شود.
نمونه قرارداد اجرای روشهای توافقی رسیدگی
نمونه قراردادی بین حسابرس و طرف قرارداد ارائه شده که شامل موارد زیر است:
- موضوع قرارداد و روشهای توافقی اجرا شده
- تعهدات حسابرس و طرف قرارداد
- تعهدات مالی و حقالزحمه بر اساس ساعات کار و مهارت
- مدت اعتبار قرارداد و روش حل اختلاف
- نشانی و اطلاعات تماس طرفین
مثالهای تشریحی از گزارش روشهای توافقی رسیدگی
| مثال | ویژگیها | نمونه گزارش |
|---|---|---|
| 1 |
|
گزارش شامل هدف، مسئولیتها، روشها و یافتهها با جزئیات، امضا و تاریخ است. روشها شامل دریافت فهرست قراردادها، مقایسه اسناد مناقصه و تطبیق مبلغ پرداختی است. |
| 2 |
|
گزارش به مخاطبان متعدد ارائه میشود و شامل شرح دقیق روشها، یافتهها و رعایت الزامات استقلال است. |
| 3 |
|
گزارش شامل هدف، مسئولیتها، شرح روشها و یافتههای دقیق و مستند به همراه امضا و تاریخ است. |
نکات کلیدی
- روشهای توافقی رسیدگی خدماتی است که بر اساس توافق حسابرس و طرف قرارداد اجرا میشود و هدف آن اطمینانبخشی نیست بلکه ارائه یافتههای عینی است.
- گزارشدهی باید شفاف، دقیق و بدون ابهام باشد و شامل توضیح کامل روشها، یافتهها، محدوده مسئولیتها و رعایت الزامات اخلاقی و قانونی باشد.
- پذیرش کار تنها در صورتی مجاز است که روشها مناسب هدف باشند و اطلاعات لازم قابل دسترسی باشد.
- الزامات اخلاقی و قضاوت حرفهای باید رعایت شود تا بیطرفی و کیفیت کار تضمین گردد.
- مستندسازی کامل و دقیق باید حفظ شود تا کیفیت و شفافیت کار تضمین شود.
- استفاده از کارشناسان باید به دقت مدیریت و کنترل شود و مسئولیت نهایی بر عهده حسابرس است.
- توافقات قراردادی باید به دقت تدوین و در صورت تغییر، اصلاح شود.