خلاصهای جامع از استاندارد حسابداری سود هر سهم
استاندارد حسابداری شماره 30 – سود هر سهم
استاندارد حسابداری شماره 30 مربوط به تعیین و ارائه سود هر سهم است که برای صورتهای مالی که دوره مالی آنها از اول فروردین 1389 یا بعد از آن شروع میشود، لازمالاجرا است. هدف اصلی این استاندارد، بهبود قابلیت مقایسه عملکرد واحدهای تجاری مختلف در یک دوره گزارشگری و همچنین مقایسه عملکرد یک واحد تجاری در دورههای مختلف گزارشگری است.
هدف
هدف این استاندارد تجویز ضوابط مربوط به تعیین و ارائه سود هر سهم به منظور بهبود قابلیت مقایسه عملکرد واحدهای تجاری مختلف در یک دوره گزارشگری و مقایسه عملکرد یک واحد تجاری در دورههای مختلف است. بهرغم محدودیتهایی که به دلیل کاربرد رویههای حسابداری مختلف در تعیین سود وجود دارد، ثبات رویه در تعیین مخرج کسر در محاسبات مربوط به سود هر سهم، گزارشگری مالی را بهبود میبخشد.
دامنه کاربرد
- این استاندارد باید توسط واحدهای تجاری که سهام عادی یا سهام عادی بالقوه آنها به عموم عرضه شده یا در جریان عرضه عمومی است، بهکار گرفته شود.
- در مورد واحد تجاری اصلی که صورتهای مالی تلفیقی و صورتهای مالی جداگانه را با هم ارائه میکند، الزامات افشای این استاندارد تنها باید بر مبنای اطلاعات تلفیقی اعمال شود.
تعاریف
- ابزار مالکانه: هر قراردادی که معرف وجود حقوق باقیمانده نسبت به داراییهای واحد تجاری پس از کسر کلیه بدهیهای آن است.
- تقلیل: کاهش در سود هر سهم یا افزایش در زیان هر سهم با فرض تبدیل سهام عادی بالقوه به سهام عادی میباشد.
- سهام عادی: ابزار مالکانهای است که حقوق مترتب بر آن مؤخر بر سایر ابزارهای مالکانه است.
- سهام عادی بالقوه: قراردادی که دارنده آن از حق تملک سهم عادی برخوردار است.
- ضدتقلیل: افزایش در سود هر سهم یا کاهش در زیان هر سهم با فرض تبدیل سهام عادی بالقوه به سهام عادی میباشد.
اندازهگیری
سود پایه هر سهم
- واحد تجاری باید مبالغ سود پایه هر سهم را بر اساس سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی محاسبه کند.
- سود پایه هر سهم باید با تقسیم سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی بر میانگین موزون تعداد سهام عادی طی دوره محاسبه شود.
- میانگین موزون تعداد سهام عادی طی دوره به منظور انعکاس تغییرات در مبلغ سرمایه سهامداران عادی ناشی از تغییر تعداد سهام به کار گرفته میشود.
سود تقلیل یافته هر سهم
- واحد تجاری باید مبالغ سود تقلیل یافته هر سهم را بر اساس سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی محاسبه کند.
- هدف سود تقلیل یافته هر سهم، ارائه شاخصی برای اندازهگیری منافع هر سهم عادی از عملکرد واحد تجاری طی دوره گزارشگری است.
- برای محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم، واحد تجاری باید سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی و میانگین موزون تعداد سهام عادی را با فرض تبدیل سهام عادی بالقوه تقلیلدهنده، تعدیل کند.
سهام عادی بالقوه تقلیلدهنده
- سهام عادی بالقوه تنها در صورتی باید به عنوان تقلیلدهنده در نظر گرفته شود که تبدیل آن به سهام عادی، سود هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم را کاهش یا زیان هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم را افزایش دهد.
- برای تشخیص تقلیلدهندگی یا ضد تقلیلدهندگی سهام عادی بالقوه، هر مجموعه سهام عادی بالقوه به طور مجزا بررسی میشود.
تجدید ارائه
چنانچه تعداد سهام عادی یا سهام عادی بالقوه بدون تغییر در منابع یا تعهدات، افزایش یا کاهش یابد، سود پایه و تقلیلیافته هر سهم برای کلیه دورههایی که اطلاعات آن گزارش میشود، باید بر مبنای تعداد جدید سهام تعدیل گردد.
نحوه ارائه
- واحد تجاری باید سود پایه و تقلیلیافته هر سهم را برای سود خالص یا زیان ناشی از عملیات در حال تداوم و سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی در متن صورت سود و زیان ارائه کند.
- سود هر سهم برای هر دورهای که صورت سود و زیان تهیه میشود، ارائه میگردد.
- چنانچه سود پایه و تقلیلیافته هر سهم برابر باشد، میتوان آن را در یک سطر ارائه کرد.
افشا
- واحد تجاری باید مبالغ استفاده شده در صورت کسر محاسبه سود پایه و تقلیلیافته هر سهم و تطبیق این مبالغ با سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی را افشا کند.
- میانگین موزون تعداد سهام عادی استفاده شده در مخرج کسر محاسبه سود پایه و تقلیلیافته هر سهم و تطبیق میانگین موزون تعداد سهام هر کدام با یکدیگر باید افشا شود.
تاریخ اجرا و مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری
این استاندارد برای کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1389 و بعد از آن شروع میشود، لازمالاجراست. با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بینالمللی حسابداری شماره 33 با عنوان سود هر سهم نیز رعایت میشود.
پیوستها
- پیوست شماره 1: توضیحات تکمیلی در مورد سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی واحد تجاری اصلی و انتشار حق تقدم خرید سهام.
- پیوست شماره 2: مثالهای توضیحی که شامل محاسبه میانگین موزون تعداد سهام عادی، سود پایه هر سهم، و سود تقلیلیافته هر سهم است.
- پیوست شماره 3: مبانی نتیجهگیری که به توضیح اهمیت و نیاز به اطلاعات سود هر سهم برای ارزیابی عملکرد واحد تجاری و پیشبینی عملکرد آینده آن میپردازد.