خلاصهای جامع از استاندارد حسابداری فعالیتهای بیمه عمومی
استاندارد حسابداری شماره 28: فعالیتهای بیمه عمومی
این استاندارد برای تمام صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ اول فروردین 1386 یا بعد از آن شروع میشود، لازمالاجرا است.
هدف
هدف این استاندارد، تجویز روشهای حسابداری برای حقبیمه، خسارت و مخارج تحصیل بیمههای عمومی مستقیم و اتکایی و همچنین افشای اطلاعات این نوع فعالیتها در صورتهای مالی شرکتها و مؤسسات بیمه است. الزامات سایر استانداردهای حسابداری در صورتی برای فعالیتهای بیمه عمومی کاربرد دارد که توسط این استاندارد جایگزین نشده باشد.
دامنه کاربرد
این استاندارد باید در مورد فعالیتهای بیمه عمومی و بیمه عمر زمانی بهکار گرفته شود و در مورد سایر بیمههای زندگی کاربرد ندارد.
تعاریف کلیدی
- قرارداد بیمه: قراردادی که به موجب آن یک طرف (بیمهگر) متعهد میشود در ازای دریافت حق بیمه از طرف دیگر (بیمهگذار)، در صورت وقوع حادثه، خسارت وارده را جبران کند یا مبلغ معینی بپردازد.
- بیمه عمومی: به بیمههای غیر از بیمه زندگی اطلاق میشود.
- حق بیمه: مبلغی که بیمهگر در ازای پذیرش خطر طبق قرارداد بیمه از بیمهگذار مطالبه میکند.
- بیمه اتکایی: بیمهای که به موجب آن یک طرف (بیمهگر اتکایی) در ازای دریافت حق بیمه، جبران تمام یا بخشی از خسارت را تعهد میکند.
شناخت درآمد حق بیمه
- درآمد حق بیمه باید از تاریخ شروع پوشش بیمهای و بهمحض اینکه حق بیمه بهگونهای اتکاپذیر قابل اندازهگیری باشد، شناسایی شود.
- درآمد حق بیمه بهطور یکنواخت در طول دوره بیمهنامه شناخته میشود مگر اینکه الگوی وقوع خطر در طول دوره بیمهنامه یکنواخت نباشد که در اینصورت درآمد حق بیمه متناسب با الگوی وقوع خطر برآوردی شناسایی میشود.
- بخش از حق بیمه که مرتبط با پوشش خطر بعد از پایان دوره مالی است، بهعنوان حق بیمه عاید نشده شناسایی میشود.
حق بیمه عاید نشده
- بخشی از حق بیمه مرتبط با بیمهنامههای صادره طی دوره مالی که قابل انتساب به پوشش خطر بعد از پایان دوره مالی است، بهعنوان حق بیمه عاید نشده شناسایی میشود.
- روشهای برآورد حق بیمه عاید نشده باید بهگونهای انتخاب شود که مبلغ برآوردی تفاوت با اهمیتی با بدهی واقعی در تاریخ ترازنامه نداشته باشد.
خسارت
- بدهی بابت خسارت معوق باید برای بیمههای مستقیم و اتکایی شناسایی شود.
- بدهی بابت خسارت معوق باید شامل خسارت واقع شدهای که گزارش نشده است، خسارت گزارش شدهای که پرداخت نشده است، خسارتی که بهطور کامل گزارش نشده است و مخارج برآوردی تسویه خسارت باشد.
ذخیره تکمیلی
چنانچه حق بیمههای عاید نشده برای پوشش خسارت مورد انتظار مربوط به بیمهنامههای منقضی نشده در تاریخ ترازنامه کافی نباشد، باید ذخیره تکمیلی لازم برای آن شناسایی شود.
حق بیمههای اتکایی
- حق بیمه اتکایی واگذاری به بیمهگران اتکایی باید توسط بیمهگر واگذارنده از تاریخ شروع پوشش بیمهای و طی دوره تأمین خسارت قرارداد بیمه اتکایی، بهطور یکنواخت طی دوره پوشش بیمهای یا متناسب با الگوی وقوع خطر، بهعنوان هزینه بیمه اتکایی واگذاری در صورت سود و زیان شناسایی شود.
- بیمهگران مستقیم و اتکایی معمولاً بخشی از خطرات قبولی را به بیمهگران اتکایی منتقل و درقبال پوشش بیمهای مجدد، بخشی از حق بیمه دریافتی را به آنها پرداخت میکنند.
انتقال پرتفوی
- مؤسسات بیمه میتوانند با موافقت بیمه مرکزی ایران و تصویب شورای عالی بیمه تمام یا قسمتی از پرتفوی خود را با کلیه حقوق و تعهدات ناشی از آن به یک یا چند مؤسسه بیمه مجاز دیگر واگذار کنند.
- انتقال پرتفوی باید توسط بیمهگر انتقالدهنده بهعنوان حذف پرتفوی و توسط بیمهگر قبولکننده بهعنوان قبول پرتفوی بهحساب گرفته شود.
بیمه مشترک
- فعالیتهای بیمهای که از طریق قراردادهای بیمه مشترک با بیمهگذار انجام میشود باید توسط بیمهگران قبولکننده همانند بیمه مستقیم بهحساب گرفته شود.
- بیمهگران سهم خود از حق بیمهها، خسارت و سایر هزینهها را براساس نسبتهای توافقی بهحساب میگیرند.
مخارج تحصیل
مخارج تحصیل بیمهنامهها باید در زمان وقوع بهعنوان هزینه دوره شناسایی شود.
افشا
- اطلاعات زیر باید در یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی افشا شود:
- رویه شناسایی درآمد حق بیمه و حق بیمه عاید نشده (اعم از بیمههای مستقیم و بیمههای اتکایی)
- رویه شناسایی هزینه حق بیمه بیمههای اتکایی واگذاری
- نحوه محاسبه ذخیره خسارت معوق و ذخیره تکمیلی
- اقلام زیر باید در متن ترازنامه افشا شود:
- مطالبات از بیمهگذاران و نمایندگان
- مطالبات از بیمهگران اتکایی
- بدهی خسارت معوق
- بدهی به بیمهگران اتکایی
- حق بیمه عاید نشده
- ذخیره تکمیلی
- اقلام زیر باید در متن صورت سود و زیان افشا شود:
- درآمد حق بیمه (مستقیم و اتکایی قبولی)
- درآمد بازیافت خسارت از بیمهگران اتکایی
- هزینه خسارت بیمههای مستقیم و اتکایی قبولی
- هزینه حق بیمه اتکایی واگذاری
تاریخ اجرا
الزامات این استاندارد در مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1386 و بعد از آن شروع میشود، لازمالاجرا است.
مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری
هیئت استانداردهای بینالمللی حسابداری در رابطه با بیمههای عمومی، استاندارد خاصی تدوین نکرده است، اما در استاندارد بینالمللی گزارشگری مالی شماره 4 با عنوان “قراردادهای بیمه” چارچوبهای کلی در مورد تعریف بیمه و فعالیتهای بیمهای ارائه کرده است.