مجموعه تستهای مفهومی و تحلیلی استاندارد حسابداری شماره 39 درباره کنترل و صورتهای مالی تلفیقی
استاندارد حسابداری شماره 39 – سؤالات چهارگزینهای مفهومی و تحلیلی صورتهای مالی تلفیقی
سؤال 1: در کدام یک از حالتهای زیر، یک واحد تجاری اصلی الزام به ارائه صورتهای مالی تلفیقی ندارد؟
الف) واحد تجاری اصلی دارای ابزارهای بدهی در بازار فرابورس باشد و منافع فاقد حق کنترل با ارائه صورتهای مالی تلفیقی موافق باشند.
ب) واحد تجاری اصلی تماماً متعلق به واحد تجاری دیگری باشد و مالکان فاقد حق رأی با عدم ارائه صورتهای مالی تلفیقی مخالفت نکنند.
ج) واحد تجاری اصلی حداقل یک واحد تجاری فرعی را به ارزش منصفانه اندازهگیری کند.
د) واحد تجاری اصلی صورتهای مالی جداگانه ارائه کند و به الزامات استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی عمل نماید.
سؤال 2: کدام مورد بهدرستی نشاندهنده شرط کنترل سرمایهگذار بر سرمایهپذیر طبق استاندارد 39 است؟
الف) صرفاً داشتن اکثریت حق رأی
ب) تسلط بر فعالیتهای مربوط و آسیبپذیری از بازده متغیر و توانایی اثرگذاری بر بازده
ج) داشتن منافع فاقد حق کنترل
د) صرفاً توانایی تعیین مدیران اصلی سرمایهپذیر
سؤال 3: اگر یک سرمایهگذار 48 درصد حق رأی در سرمایهپذیر داشته باشد و بقیه سهامداران بسیار پراکنده باشند، وضعیت کنترل چگونه تعیین میشود؟
الف) سرمایهگذار کنترل ندارد، مگر قرارداد همکاری خاصی وجود داشته باشد.
ب) سرمایهگذار با توجه به درصد بالای حق رأی و پراکندگی سایر سهامداران، میتواند کنترل داشته باشد.
ج) کنترل صرفاً با داشتن بیش از 50 درصد حق رأی ایجاد میشود.
د) سرمایهگذار باید حتماً حداقل دو سوم حق رأی را داشته باشد تا کنترل اعمال شود.
سؤال 4: در کدام یک از شرایط زیر حق رأی بالقوه موجب تسلط سرمایهگذار بر سرمایهپذیر میشود؟
الف) زمانی که حق رأی بالقوه شرایط ماهوی نداشته باشد.
ب) صرف داشتن اختیار خرید سهام در آینده، ولو فاقد ارزش اعمال باشد.
ج) زمانی که حق رأی بالقوه ماهوی باشد و در ترکیب با سایر حقوق، توانایی هدایت فعالیتهای مربوط را بدهد.
د) صرف داشتن ابزار بدهی قابل تبدیل، بدون توجه به شرایط بازار.
سؤال 5: کدام یک از گزینههای زیر بیانگر وضعیت نماینده بودن یا اصیل بودن تصمیمگیرنده در ارتباط با کنترل واحد تجاری است؟
الف) اگر تصمیمگیرنده حقالزحمه ثابت و متناسب با خدمات دریافت کند، همیشه اصیل تلقی میشود.
ب) تصمیمگیرندهای که در معرض نوسان بازده قابل ملاحظه باشد، احتمالاً اصیل است.
ج) اگر سرمایهگذاران دیگر فقط در صورت نقض قرارداد میتوانند تصمیمگیرنده را برکنار کنند، تصمیمگیرنده اصیل است.
د) هرگاه تصمیمگیرنده دامنه اختیار تصمیمگیری محدودی داشته باشد، اصیل محسوب میشود.
سؤال 6: در چه حالتی یک واحد تجاری سرمایهگذاری ملزم به تلفیق واحد تجاری فرعی خود به جای اندازهگیری به ارزش منصفانه است؟
الف) زمانی که تمام واحدهای تجاری فرعی نیز سرمایهگذاری باشند.
ب) زمانی که واحد تجاری فرعی خدمات مرتبط با فعالیتهای سرمایهگذاری ارائه میدهد و خود واحد تجاری سرمایهگذاری نیست.
ج) زمانی که واحد تجاری سرمایهگذاری کمتر از 100 درصد مالکیت دارد.
د) در همه موارد، واحد تجاری سرمایهگذاری نباید واحدهای تجاری فرعی را تلفیق کند.
سؤال 7: کدام گزینه در مورد «حق حمایتی» صحیح است؟
الف) حق حمایتی میتواند موجب تسلط سرمایهگذار بر سرمایهپذیر شود.
ب) حق حمایتی صرفاً در شرایط استثنایی و بدون ایجاد تسلط اعمال میشود.
ج) حق حمایتی به دارنده آن توانایی فعلی برای هدایت فعالیتهای مربوط را میدهد.
د) حق حمایتی مشابه با حق رأی ماهوی است.
سؤال 8: در صورت از دست دادن کنترل بر واحد تجاری فرعی، کدام اقدام حسابداری زیر طبق استاندارد 39 الزامی است؟
الف) حفظ داراییها و بدهیهای واحد فرعی در صورت وضعیت مالی تلفیقی
ب) شناسایی سرمایهگذاری باقیمانده در واحد فرعی پیشین به ارزش منصفانه در تاریخ از دست دادن کنترل
ج) انتقال سود یا زیان دوره به دوره بعدی
د) عدم شناسایی هرگونه سود یا زیان مرتبط با از دست دادن کنترل
سؤال 9: اگر یک واحد تجاری سرمایهگذاری فقط یک سرمایهگذاری منفرد داشته باشد، کدام حالت زیر موجب میشود همچنان بهعنوان واحد تجاری سرمایهگذاری طبقهبندی شود؟
الف) در حال انحلال باشد یا هنوز سرمایهگذاریهای دیگری را شناسایی نکرده باشد.
ب) الزاما باید بیش از یک سرمایهگذاری داشته باشد.
ج) فقط در صورتی که همه سرمایهگذاران غیر وابسته باشند.
د) تنها اگر برنامه خروج برای سرمایهگذاری وجود داشته باشد.
سؤال 10: در تهیه صورتهای مالی تلفیقی، اگر یکی از واحدهای گروه رویه حسابداری متفاوتی نسبت به گروه داشته باشد، چه اقدامی طبق استاندارد لازم است؟
الف) همان رویه متفاوت در صورتهای مالی تلفیقی حفظ شود.
ب) تعدیل صورتهای مالی آن واحد برای اطمینان از یکنواختی رویههای گروه
ج) حذف کامل آن واحد از تلفیق
د) استفاده از رویه حسابداری واحد تجاری فرعی به عنوان مبنا
پاسخ تشریحی سؤالات
1- گزینه ب صحیح است. اگر واحد تجاری اصلی تماماً متعلق به واحد دیگری باشد و مالکان فاقد حق رأی با عدم ارائه صورتهای مالی تلفیقی مخالفت نکنند، مشمول معافیت است. سایر گزینهها یا شرط اصلی را ندارند یا ناقصاند؛ مثلاً داشتن ابزار بدهی در بازار یا اندازهگیری به ارزش منصفانه بهتنهایی کافی نیست.
2- گزینه ب صحیح است. کنترل طبق استاندارد 39 مستلزم تحقق سه شرط همزمان است: تسلط بر فعالیتهای مربوط، آسیبپذیری از بازده متغیر و توانایی اثرگذاری بر بازده. صرف داشتن اکثریت حق رأی یا تعیین مدیران اصلی کفایت نمیکند.
3- گزینه ب صحیح است. پراکندگی زیاد سایر سهامداران و درصد بالای مالکیت میتواند کنترل را حتی با کمتر از 50 درصد ایجاد کند. صرف داشتن اکثریت شرط لازم نیست؛ باید به ساختار مالکیت توجه کرد.
4- گزینه ج صحیح است. حق رأی بالقوه فقط وقتی مؤثر است که ماهوی باشد و به همراه سایر حقوق، توانایی هدایت فعالیتهای مربوط را ایجاد کند. صرف داشتن اختیار یا ابزار بدهی بدون ماهیت عملی کافی نیست.
5- گزینه ب صحیح است. اگر تصمیمگیرنده (مثلاً مدیر صندوق) در معرض نوسان بازده قابل توجه باشد، احتمال اصیل بودن افزایش مییابد. صرف دریافت حقالزحمه ثابت یا وجود حق برکناری فقط در صورت نقض قرارداد، تعیینکننده نیست.
6- گزینه ب صحیح است. اگر واحد تجاری فرعی خدمات مرتبط با فعالیتهای سرمایهگذاری ارائه دهد و خود سرمایهگذاری نباشد، باید تلفیق شود؛ در غیر این صورت، به ارزش منصفانه اندازهگیری میشود.
7- گزینه ب صحیح است. حق حمایتی فقط در شرایط استثنایی و برای حمایت از منافع دارنده حق است و موجب تسلط نمیشود. گزینههای دیگر یا ماهیت حق حمایتی را اشتباه معرفی میکنند.
8- گزینه ب صحیح است. با از دست دادن کنترل، باید سرمایهگذاری باقیمانده به ارزش منصفانه شناسایی و داراییها و بدهیهای واحد فرعی از صورت وضعیت مالی تلفیقی حذف شود. سایر گزینهها با الزامات استاندارد مغایرت دارند.
9- گزینه الف صحیح است. داشتن یک سرمایهگذاری منفرد، بهتنهایی مانع طبقهبندی به عنوان واحد تجاری سرمایهگذاری نیست؛ مثلاً در دوره آغاز فعالیت یا انحلال. الزامی برای داشتن چند سرمایهگذاری وجود ندارد.
10- گزینه ب صحیح است. برای تهیه صورتهای مالی تلفیقی، باید رویههای حسابداری یکنواخت باشند و در صورت اختلاف، صورتهای مالی واحد عضو گروه تعدیل شود تا انطباق برقرار گردد.
مطالعه پیشنهادی: مجموعه تستهای مفهومی و تحلیلی استاندارد ۳۸: ترکیبهای تجاری
مطالعه پیشنهادی: مجموعه سؤالات چهارگزینهای مفهومی و تحلیلی استاندارد 37 ابزارهای مالی: افشا
مطالعه پیشنهادی: مجموعه تستهای مفهومی و تحلیلی استاندارد حسابداری شماره ۳۶: ابزارهای مالی و ارائه
مطالعه پیشنهادی: مجموعه تستهای مفهومی مالیات بر درآمد در استاندارد ۳۵