خلاصه استاندارد حسابداری ۱۸ – صورتهای مالی جداگانه
هدف استاندارد
این استاندارد برای مشخصکردن نحوه حسابداری و افشا در مورد سرمایهگذاری در شرکتهای فرعی، وابسته و مشارکتهای خاص در زمان تهیه صورتهای مالی جداگانه توسط یک شرکت تهیه شده است.
دامنه کاربرد
این استاندارد فقط وقتی کاربرد دارد که شرکت بخواهد صورتهای مالی جداگانه تهیه کند. در مورد اینکه کدام شرکتها باید این صورتها را تهیه کنند، نظری نمیدهد.
تعاریف کلیدی
- صورتهای مالی جداگانه: گزارشهایی هستند که شرکت اصلی به تنهایی تهیه میکند، بدون ترکیب اطلاعات شرکتهای فرعی.
- صورتهای مالی تلفیقی: صورتهایی که اطلاعات شرکت اصلی و فرعی را ترکیب میکند.
- در صورتهای مالی جداگانه، سرمایهگذاریها باید به یکی از روشهای زیر ثبت شوند:
- بهای تمامشده (بعد از کسر کاهش ارزش انباشته)
- مبلغ تجدید ارزیابی (طبق استاندارد ۱۵)
- یا در موارد خاص، ارزش منصفانه (طبق بندهای ۱۲ تا ۱۴)
مقررات تهیه صورتهای مالی جداگانه
- شرکت باید برای تمام انواع سرمایهگذاری از یک روش حسابداری استفاده کند.
- در برخی شرایط خاص مانند:
- تصمیم شرکت برای اندازهگیری سرمایهگذاری به ارزش منصفانه و شناسایی تغییرات آن در سود و زیان (طبق بند ۱۸ استاندارد ۲۰)
- یا در مورد شرکتهای سرمایهگذاری که طبق استاندارد ۳۹ باید این روش را اعمال کنند
در این صورت نیز در صورتهای مالی جداگانه، سرمایهگذاری باید به همان روش ثبت شود.
در صورت تغییر وضعیت شرکت
مثلاً اگر یک شرکت عادی به شرکت سرمایهگذاری تبدیل شود یا بالعکس، باید نحوه ثبت سرمایهگذاریها را نیز تغییر دهد. در این تغییرات، ارزش منصفانه داراییها و تفاوت آن با مبلغ دفتری قبلی، در سود یا زیان شناسایی میشود.
سود سهام دریافتی
هرگاه شرکت اطمینان حاصل کند که حق دریافت سود تقسیمی را دارد، آن را در صورت سود و زیان شناسایی میکند.
افشا در صورتهای مالی جداگانه
در صورت ارائه صورتهای مالی جداگانه، شرکت باید اطلاعات زیر را افشا کند:
- اینکه این صورتها جداگانهاند.
- استفاده از معافیت تلفیق (در صورت وجود).
- نام و مشخصات شرکتهایی که در آنها سرمایهگذاری شده.
- روش حسابداری مورداستفاده برای این سرمایهگذاریها.
تجدید ساختار گروهی
اگر یک گروه شرکتها ساختار مالکیتی خود را تغییر دهد، اما منافع سهامداران حفظ شود، شرکت جدید باید سرمایهگذاری خود را بر اساس ارزش دفتری در تاریخ تغییر سازمان ثبت کند.
جایگزینی استاندارد قبلی
با تصویب این استاندارد و استاندارد ۳۹، استاندارد قبلی شماره ۱۸ که در سال ۱۳۸۴ تجدیدنظر شده بود، کنار گذاشته میشود.
تاریخ اجرا
این استاندارد برای صورتهای مالی که دوره مالی آنها از ۱ فروردین ۱۴۰۰ به بعد آغاز میشود، لازمالاجراست.
مطابقت با استانداردهای بینالمللی
با اجرای این استاندارد، بیشتر الزامات استاندارد بینالمللی IAS 27 رعایت میشود، هرچند در ایران هنوز اجرای IFRS 9 الزامی نیست، بنابراین شرکتها باید مطابق بند ۱۱ این استاندارد عمل کنند.