خلاصه استاندارد حسابداری شماره 24: گزارشگری مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهرهبرداری
مقدمه
استاندارد حسابداری شماره 24 با هدف شناسایی و گزارشگری مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهرهبرداری تدوین شده است. این استاندارد بر اساس اصول و معیارهای مورد استفاده در واحدهای تجاری در حال بهرهبرداری، مبانی تشخیص و اندازهگیری معاملات و رویدادهای مالی را برای واحدهای قبل از بهرهبرداری تعیین میکند. هدف اصلی آن ارائه اطلاعات جامع و شفاف در رابطه با فعالیتهای صورتگرفته در دورههای اولیه است تا کاربران گزارشهای مالی بتوانند وضعیت واقعی واحدهای تجاری را بهتر درک کنند.
دامنه کاربرد
این استاندارد صرفاً برای صورتهای مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهرهبرداری کاربرد دارد. به عبارت دیگر، زمانی که فعالیتهای اصلی تولید یا خدمات شروع نشده یا درآمد حاصل از آن به کمتر از حدود ۲۰٪ درآمد برنامهریزیشده رسیده باشد، واحد تجاری تحت پوشش این استاندارد قرار میگیرد.
تعریف واحد تجاری در مرحله قبل از بهرهبرداری
واحد تجاری قبل از بهرهبرداری به واحدی گفته میشود که عمدتاً فعالیتهای خود را در راستای راهاندازی یک فعالیت جدید به کار میگیرد و یکی از دو حالت زیر را داشته باشد:
- الف. فعالیتهای اصلی برنامهریزیشده هنوز شروع نشدهاند.
- ب. فعالیتهای اصلی شروع شده ولی درآمد عملیاتی حاصل از آن قابل توجه نبوده و کمتر از حدود ۲۰٪ از درآمد برنامهریزیشده است.
مخارج در دوره قبل از بهرهبرداری
مخارج واحدهای تجاری در این مرحله بر اساس استانداردهای حسابداری مشابه واحدهای در حال بهرهبرداری شناسایی میشوند و به سه گروه تقسیم میگردند:
- الف. مخارج قابل سرمایهگذاری:
- هزینههایی که برای به دست آوردن داراییهای ثابت مشهود، داراییهای نامشهود و موجودی کالا صرف میشوند و در صورت رعایت معیارهای شناخت، به عنوان دارایی ثبت میگردند.
- این مخارج شامل هزینههای سربار اداری و عمومی مرتبط با به دست آوردن دارایی میشود؛ از جمله پیشپرداخت بیمه یا حقوق و دستمزد.
- ب. مخارج غیرقابل شناسایی به عنوان دارایی:
- هزینههایی که هرچند میتوانند به منافع اقتصادی آتی کمک کنند، اما به دلیل عدم تطابق با معیارهای شناسایی به عنوان دارایی، در همان دوره به عنوان هزینه ثبت میشوند.
- ج. مخارج بدون منافع اقتصادی آتی:
- هزینههایی مانند خسارات وارده به داراییها، هزینههای دوباره کاری یا هزینههای اضافی ناشی از نیروی کار مازاد که بدون انتظار منافع اقتصادی در همان دوره به عنوان هزینه شناخته میشوند.
توجه کنید که تنها مخارجی که مطابق با شرایط گروه الف باشند، قابل انتساب به داراییهای مربوطه در گزارشگری مالی هستند.
درآمدها در دوره قبل از بهرهبرداری
درآمدها نیز طبق اصول و استانداردهای مورد استفاده در واحدهای در حال بهرهبرداری شناسایی میشوند. مواردی که درآمد به صورت مستقیم نشاندهنده بازگرداندن بخشی از مخارج (چه به صورت دارایی و چه هزینه) باشد، از مخارج کسر میشود. نمونههایی از این درآمدها شامل سود سرمایهگذاری موقت، فروش ضایعات و فروش تولیدات آزمایشی است.
افشا و ارائه گزارشهای مالی
برای ارائه اطلاعات مفید و شفاف، صورتهای مالی واحدهای تجاری در دوره قبل از بهرهبرداری باید بهصورت مشابه با واحدهای در حال بهرهبرداری ارائه شوند، اما همراه با افشاهای اضافی زیر:
- درج عبارت «قبل از مرحله بهرهبرداری» در تمامی صفحات صورتهای مالی؛
- انعکاس مبالغ انباشته جریانات نقدی (ورودی و خروجی) از ابتدای فعالیت واحد در صورت جریان وجوه نقد؛
- ارائه اطلاعات دقیق در مورد نوع، ماهیت و مراحل انجام فعالیتها (از جمله درصد پیشرفت پروژه)؛
- ارائه جدول زمانبندی اجرای پروژه به همراه دلایل تأخیر در صورت وجود؛
- ارائه جدول مقایسهای عملکرد پروژه نسبت به برآوردهای اولیه (اعم از مبالغ ریالی و ارزشی)؛
- تفکیک و ارائه اطلاعات مربوط به مبالغ انباشته درآمد و هزینه از ابتدای فعالیت.
همچنین، از آنجا که فعالیتهای قبل از بهرهبرداری معمولاً در چند دوره گزارشگری مالی انجام میشود، صورتهای مالی باید به گونهای تنظیم شوند که اطلاعات انباشته از ابتدا به همراه اطلاعات جاری قابل مشاهده باشد.
در اولین دوره مالی پس از شروع بهرهبرداری، لازم است افشا شود که در دوره گذشته واحد در مرحله قبل از بهرهبرداری بوده است. در صورت ارائه صورتهای مالی سالهای گذشته برای مقایسه، افشای اطلاعات اضافی طبق بندهای فوق الزامی نخواهد بود.
تاریخ اجرا
الزامات این استاندارد برای کلیه صورتهای مالی دورههایی که از تاریخ 1381/1/1 به بعد آغاز میشوند لازمالاجراست.
مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری
برخلاف سایر مباحث، در زمینه گزارشگری مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهرهبرداری، استاندارد بینالمللی حسابداری جداگانهای وجود ندارد؛ بنابراین، مبانی این استاندارد به عنوان راهنمای اصلی در این زمینه محسوب میشود.
جمعبندی
استاندارد حسابداری شماره 24 با هدف شناسایی دقیق واحدهای تجاری قبل از بهرهبرداری و ارائه روشهای مناسب برای گزارشگری مالی در این مرحله تدوین شده است. این استاندارد با استفاده از معیارهای مشابه واحدهای در حال بهرهبرداری، به تفکیک مخارج و درآمدها پرداخته و نکات مهم افشا در گزارشهای مالی را بیان میکند. از آنجا که فعالیتهای قبل از بهرهبرداری غالباً در چند دوره گزارشگری مالی انجام میشود، ارائه اطلاعات انباشته به همراه دادههای جاری از اهمیت ویژهای برخوردار است. با رعایت این استاندارد، کاربران و ذینفعان میتوانند دید واضحتر و دقیقتری از وضعیت مالی و عملکرد واحدهای تجاری قبل از بهرهبرداری به دست آورند.