خلاصه استاندارد حسابداری شماره ۹: حسابداری پیمان‌های بلندمدت

مقدمه

هدف این استاندارد تعیین نحوه حسابداری درآمد و هزینه‌های مربوط به پیمان‌های بلندمدت است. از آنجا که پیمان‌های بلندمدت معمولاً طی چند دوره مالی تکمیل می‌شوند، نیاز است تا درآمدها و هزینه‌های پیمان‌ها به دوره‌های مختلف تخصیص داده شوند.

دامنه کاربرد

این استاندارد برای حسابداری پیمان‌های بلندمدت در صورت‌های مالی پیمانکاران کاربرد دارد.

تعاریف

اصطلاحات کلیدی به شرح زیر تعریف می‌شوند:

• پیمان بلندمدت: پیمانی که اجرای آن در بیش از یک دوره مالی انجام می‌شود.
• پیمان مقطوع: پیمانی که پیمانکار مبلغی ثابت برای کل پیمان یا هر واحد کار دریافت می‌کند.
• پیمان امانی: پیمانی که مخارج پیمان به پیمانکار بازپرداخت می‌شود و حق‌الزحمه‌ای نیز به او پرداخت می‌گردد.
• پیش‌دریافت پیمان: مبالغ دریافتی که کار مربوط به آن‌ها تا تاریخ ترازنامه انجام نشده است.

تجزیه و ترکیب پیمان‌ها

برای هر پیمان باید جداگانه حسابداری شود. اگر پیمان شامل چند بخش جداگانه باشد که به‌طور جداگانه مذاکره شده و قابل تشخیص باشند، هر بخش به عنوان یک پیمان جداگانه در نظر گرفته می‌شود.

درآمد پیمان

درآمد پیمان شامل مبالغ اولیه توافق‌شده در پیمان و تغییرات، ادعاها، و دریافت‌های تشویقی می‌شود که باید قابل اتکا اندازه‌گیری شوند.

مخارج پیمان

مخارج پیمان شامل مخارجی است که به‌طور مستقیم به یک پیمان خاص مرتبط است، مانند هزینه‌های کار مستقیم، استهلاک ماشین‌آلات، و هزینه‌های طراحی.

شناخت درآمد و هزینه‌ها

درآمد و هزینه‌های پیمان باید بر اساس میزان پیشرفت پیمان شناسایی شوند (روش درصد تکمیل پیمان). اگر نمی‌توان نتایج پیمان را به‌طور قابل اتکا برآورد کرد، درآمد باید تا میزان مخارج تحمل‌شده‌ای که احتمال بازگشت آن وجود دارد شناسایی شود.

تغییر در برآوردها

هرگونه تغییر در برآوردهای مربوط به درآمد یا مخارج پیمان باید به‌عنوان تغییر در برآورد حسابداری در نظر گرفته شود.

افشا در صورت‌های مالی

• مازاد درآمد شناخته‌شده پیمان بر مبالغ دریافتی باید تحت عنوان “مبلغ قابل بازیافت پیمان” در ترازنامه افشا شود.
• مخارج تحمل‌شده پیمان و هزینه‌های شناسایی‌شده انباشته باید به‌طور جداگانه در ترازنامه نشان داده شوند.

افشای رویه‌های حسابداری

واحد تجاری باید روش‌های تعیین درآمد شناخته‌شده دوره و روش‌های تعیین مرحله تکمیل پیمان را در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا کند.

تاریخ اجرا

این استاندارد برای صورت‌های مالی که از تاریخ 1380/1/1 و بعد از آن شروع می‌شوند، لازم‌الاجرا است.