خلاصه‌ای جامع از استاندارد حسابرسی 720 و مسئولیت‌های حسابرس

استاندارد حسابرسی 720: مسئولیت‌های حسابرس در قبال سایر اطلاعات

فهرست مطالب

• کلیات
• دامنه کاربرد
• تاریخ اجرا
• اهداف
• تعاریف
• الزامات
• دریافت و مطالعه سایر اطلاعات
• برخورد حسابرس با مغایرت‌ها و تحریف‌ها
• گزارشگری
• مستندسازی
• توضیحات کاربردی و مثال‌ها
• پیوست‌ها: مثال‌های مبالغ و گزارش‌های حسابرس

کلیات

استاندارد حسابرسی 720 به مسئولیت‌های حسابرس در قبال سایر اطلاعات مالی و غیرمالی (به جز صورت‌های مالی و گزارش حسابرس نسبت به آن) می‌پردازد و الزامات مرتبط با دریافت، مطالعه، و بررسی این اطلاعات را مشخص می‌کند. این استاندارد باید همراه با استاندارد 200 (اهداف کلی حسابرس مستقل و انجام حسابرسی طبق استانداردهای حسابرسی) مطالعه شود.

دامنه کاربرد

• این استاندارد در حسابرسی صورت‌های مالی مستقل کاربرد دارد.
• حسابرس ملزم به کسب شواهد بیش از آنچه برای اظهارنظر صورت‌های مالی لازم است، نیست.
• مواردی که طبق قوانین ملزم به مطالعه سایر اطلاعات برای دوره مالی کمتر از یک سال است، با تعدیل روش‌ها می‌توان این استاندارد را بکار برد.
• مسئولیت حسابرس محدود به سایر اطلاعاتی است که تا تاریخ گزارش دریافت شده باشد.
• مواردی که استاندارد کاربرد ندارد شامل افشای صورت‌های مالی حسابرسی نشده و اسناد مرتبط با عرضه اوراق بهادار است.
• حسابرس مسئول اطمینان‌بخشی نسبت به سایر اطلاعات نیست.

تاریخ اجرا

این استاندارد برای حسابرسی صورت‌های مالی دوره‌هایی که از اول فروردین 1401 و بعد از آن شروع می‌شوند، لازم‌الاجرا است.

اهداف

• شناسایی وجود یا عدم وجود مغایرت‌های بااهمیت بین سایر اطلاعات و صورت‌های مالی.
• شناسایی مغایرت‌های بااهمیت بین سایر اطلاعات و شناخت حسابرس از واحد تجاری و محیط آن.
• برخورد مناسب با مواردی که به نظر می‌رسد مغایرت یا تحریف بااهمیت وجود دارد.
• گزارش‌دهی مطابق با الزامات این استاندارد.

تعاریف کلیدی

الزامات استاندارد

دریافت سایر اطلاعات

حسابرس باید با مدیران اجرایی هماهنگی‌های لازم را انجام دهد تا نسخه نهایی صورت‌های مالی و سایر اطلاعات به موقع دریافت شود و زمان و نحوه انتشار آن مشخص گردد.

مطالعه سایر اطلاعات

• حسابرس باید سایر اطلاعات را با دقت مطالعه کند و به دنبال مغایرت‌های بااهمیت با صورت‌های مالی یا شناخت خود باشد.
• در مقایسه مبالغ یا اطلاعات منتخب در سایر اطلاعات با صورت‌های مالی، حسابرس باید به جزئیات و سازگاری آنها توجه کند.
• حفظ هشیاری نسبت به نشانه‌های تحریف در سایر اطلاعات که مرتبط با صورت‌های مالی یا شناخت حسابرس نیستند، ضروری است.

برخورد حسابرس در مواجهه با مغایرت یا تحریف احتمالی

• در صورت تشخیص وجود مغایرت یا تحریف بااهمیت، حسابرس باید موضوع را با مدیران اجرایی مطرح و در صورت لزوم روش‌های بیشتری را بکار گیرد.
• اگر حسابرس به نتیجه رسید که تحریف بااهمیتی وجود دارد، باید از مدیران درخواست اصلاح کند.
• در صورت امتناع مدیران از اصلاح، حسابرس باید موضوع را به ارکان راهبری گزارش دهد و اقدامات مقتضی را اتخاذ کند که ممکن است شامل گزارشگری در گزارش حسابرس یا کناره‌گیری از کار باشد.
• اگر تحریف بااهمیت در صورت‌های مالی یا نیاز به به‌روزرسانی شناخت حسابرس از واحد تجاری وجود داشته باشد، حسابرس باید طبق سایر استانداردهای حسابرسی برخورد کند.

گزارشگری

• گزارش حسابرس باید بخش جداگانه‌ای با عنوان “سایر اطلاعات” داشته باشد.
• این بخش باید مسئولیت هیئت مدیره، مشخصات سایر اطلاعات، عدم تسری اظهارنظر حسابرس به سایر اطلاعات، مسئولیت‌های حسابرس و نتایج مطالعه را بیان کند.
• در صورت عدم وجود تحریف بااهمیت، باید این موضوع اعلام شود؛ و در صورت وجود تحریف اصلاح نشده، آن باید توصیف شود.
• در صورت اظهارنظر مشروط یا مردود، آثار موضوع بر بخش سایر اطلاعات باید مدنظر قرار گیرد.
• چنانچه سایر اطلاعات الزامی طبق قانون پیش از گزارش دریافت نشود، حسابرس باید این عدم رعایت را گزارش کند.

مستندسازی

• حسابرس باید روش‌های اجرا شده طبق این استاندارد و نسخه نهایی سایر اطلاعات مطالعه شده را مستند کند.

توضیحات کاربردی و مثال‌ها

تحریف در سایر اطلاعات

تحریف ممکن است ناشی از حذف اطلاعات ضروری یا ارائه نادرست باشد که می‌تواند گمراه‌کننده باشد. در قضاوت درباره اهمیت تحریف، باید نیازهای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان اصلی، شرایط خاص تحریف، و ملاحظات کمی و کیفی در نظر گرفته شود.

ماهیت سایر اطلاعات

• سایر اطلاعات ممکن است شامل مبالغ مشابه یا جزئیات بیشتر درباره مبالغ صورت‌های مالی، یا اطلاعاتی مستقل از صورت‌های مالی باشد.
• مثال‌های مرتبط در پیوست 1 ارائه شده است.

مثال‌های انواع سایر اطلاعات در پیوست 1

بررسی و مطالعه سایر اطلاعات

حسابرس باید با تردید حرفه‌ای سایر اطلاعات را بررسی کند، مغایرت‌های احتمالی با صورت‌های مالی و شناخت خود را شناسایی نماید و در صورت لزوم پرس‌وجو یا بررسی مستندات حسابرسی را انجام دهد. انتخاب مبالغ برای مقایسه، میزان بررسی، و اقدامات تکمیلی تابع قضاوت حرفه‌ای است.

برخورد با مغایرت‌ها و تحریف‌ها

• در مواجهه با مغایرت بااهمیت، حسابرس ابتدا موضوع را با مدیران اجرایی مطرح می‌کند.
• در صورت عدم توافق، موضوع به ارکان راهبری گزارش می‌شود.
• در صورت عدم اصلاح، حسابرس می‌تواند آثار تحریف را در گزارش ذکر کند یا در صورت امکان از کار کناره‌گیری نماید.

گزارشگری در شرایط خاص

• اگر اظهارنظر حسابرس مشروط یا مردود باشد، اثر این موضوع بر سایر اطلاعات باید در گزارش بازتاب یابد.
• عدم دریافت سایر اطلاعات الزامی طبق قانون باید در بخش مربوط گزارش شود.
• در صورت الزام قانونی به استفاده از چیدمان یا واژگان خاص در گزارش، حسابرس باید حداقل عناصر استاندارد را در گزارش خود لحاظ کند.

مثال‌های تشریحی گزارش حسابرس (پیوست 2)

در پیوست 2، پنج مثال تشریحی از گزارش حسابرس درباره سایر اطلاعات ارائه شده است که شامل موارد زیر است:

• مثال 1: گزارش با اظهارنظر تعدیل نشده و عدم وجود تحریف بااهمیت در سایر اطلاعات.
• مثال 2: گزارش با اظهارنظر تعدیل نشده در حالی که سایر اطلاعات تا تاریخ گزارش دریافت نشده است.
• مثال 3: گزارش با اظهارنظر تعدیل نشده و وجود تحریف بااهمیت در سایر اطلاعات.
• مثال 4: گزارش با اظهارنظر مشروط به دلیل محدودیت در دامنه رسیدگی که بر سایر اطلاعات اثر می‌گذارد.
• مثال 5: گزارش با اظهارنظر مردود که تأثیر آن بر سایر اطلاعات نیز منعکس شده است.

خلاصه نمونه گزارش‌ها

نتیجه‌گیری

استاندارد حسابرسی 720 تأکید می‌کند که حسابرس باید سایر اطلاعات مالی و غیرمالی منتشر شده همراه صورت‌های مالی را مطالعه و بررسی کند تا مغایرت‌ها و تحریف‌های بااهمیت را شناسایی نماید. حسابرس مسئول اطمینان‌بخشی نسبت به صحت سایر اطلاعات نیست، اما موظف است در صورت مشاهده تحریف، اقدامات لازم را انجام دهد و نتایج را در گزارش حسابرسی منعکس کند. همچنین نمونه‌های متعددی از گزارش‌های حسابرس در شرایط مختلف ارائه شده است که نحوه برخورد و گزارشگری حسابرس در مواجهه با سایر اطلاعات را به روشنی نشان می‌دهد.