خلاصهای جامع از استاندارد حسابرسی 706 و بندهای تأکید خاص
استاندارد حسابرسی 706: بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس
کلیات و دامنه کاربرد
استاندارد حسابرسی 706 به اطلاعرسانی بیشتر در گزارش حسابرس میپردازد، زمانی که حسابرس تشخیص دهد لازم است توجه استفادهکنندگان به موضوعات خاصی جلب شود. این موضوعات شامل موارد زیر هستند:
- اطلاعات ارائه یا افشا شده در صورتهای مالی که برای درک صورتهای مالی اهمیت زیادی دارد.
- اطلاعاتی خارج از صورتهای مالی که برای درک استفادهکنندگان از کار حسابرسی، مسئولیتها یا گزارش حسابرس سودمند است.
استاندارد 701 نیز مسائل عمده حسابرسی را تعریف و الزامات اطلاعرسانی آن را مشخص میکند که در صورت وجود، باید رابطه آن با اطلاعرسانیهای این استاندارد رعایت شود.
همچنین استانداردهای 570 و 720 به ترتیب به اطلاعرسانی در خصوص تداوم فعالیت و سایر اطلاعات در گزارش حسابرس میپردازند. پیوستهای 1 و 2 این استاندارد، فهرست استانداردهایی را که الزامات خاص بندهای تأکید بر مطلب خاص یا سایر بندهای توضیحی را دارند، ارائه میکنند.
تاریخ اجرا
این استاندارد از حسابرسی صورتهای مالی دورههای مالی که از اول فروردین 1401 و پس از آن شروع میشود، لازمالاجراست.
اهداف استاندارد
هدف اصلی حسابرس از درج بند تأکید بر مطلب خاص یا سایر بندهای توضیحی، جلب توجه استفادهکنندگان به مواردی است که قضاوت حسابرس ضرورت اطلاعرسانی شفاف آنها را ایجاب میکند:
- مطالبی که علیرغم ارائه یا افشای مناسب، برای درک صورتهای مالی اهمیت بالایی دارند.
- مسائلی که برای درک استفادهکنندگان از کار حسابرسی، مسئولیتها یا گزارش حسابرس سودمند هستند.
تعاریف کلیدی
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| بند تأکید بر مطلب خاص | بندی در گزارش حسابرس که به مطلبی اشاره دارد که در صورتهای مالی به نحو مناسب ارائه یا افشا شده و به قضاوت حسابرس برای درک صورتهای مالی اهمیت زیادی دارد. |
| سایر بندهای توضیحی | بندی در گزارش حسابرس که به موضوعی غیر از اطلاعات ارائه یا افشا شده در صورتهای مالی اشاره دارد و به قضاوت حسابرس برای درک استفادهکنندگان از کار حسابرسی، مسئولیتها یا گزارش حسابرس سودمند است. |
الزامات بندهای تأکید بر مطلب خاص
حسابرس باید بند تأکید بر مطلب خاص را درج کند اگر:
- جلب توجه استفادهکنندگان به اطلاعات ارائه یا افشا شده در صورتهای مالی ضروری باشد.
- این مطلب موجب تعدیل اظهارنظر حسابرس نشود (طبق استاندارد 705).
- این مطلب به عنوان مسائل عمده حسابرسی در استاندارد 701 تعیین نشده باشد.
در موارد درج بند تأکید بر مطلب خاص:
- بند باید در بخش جداگانه با عنوانی شامل عبارت “تأکید بر مطلب خاص” درج شود.
- باید به صورت شفاف مطلب خاص و محل درج افشای مربوط در صورتهای مالی اشاره شود.
- تأکید شود که این بند بر اظهارنظر حسابرس تأثیری نداشته است.
الزامات سایر بندهای توضیحی
سایر بندهای توضیحی زمانی درج میشود که حسابرس اطلاعرسانی موضوعی غیر از اطلاعات صورتهای مالی را ضروری بداند و:
- منع قانونی یا مقرراتی برای درج آن وجود نداشته باشد.
- این موضوع به عنوان مسائل عمده حسابرسی تعیین نشده باشد.
این بندها باید در بخش جداگانه با عنوان “سایر بندهای توضیحی” یا عنوان مناسب دیگر درج شوند.
اطلاعرسانی به ارکان راهبری
حسابرس موظف است پیش از درج بند تأکید بر مطلب خاص یا سایر بندهای توضیحی، قصد خود و متن پیشنهادی را به ارکان راهبری اطلاع دهد تا آنها از ماهیت مسائل مطلع شده و در صورت نیاز درخواست شفافسازی بیشتری کنند.
توضیحات کاربردی
رابطه بین بندهای تأکید بر مطلب خاص و مسائل عمده حسابرسی
- مسائل عمده حسابرسی (استاندارد 701) موضوعاتی با بیشترین اهمیت در قضاوت حرفهای حسابرس هستند و اطلاعرسانی آنها بخشی از گزارش حسابرس است.
- در صورت وجود مسئلهای که به عنوان مسائل عمده حسابرسی تعیین نشده اما برای درک صورتهای مالی اهمیت دارد، میتوان از بند تأکید بر مطلب خاص استفاده کرد.
- بند تأکید بر مطلب خاص جایگزین مسائل عمده حسابرسی نیست و بر اظهارنظر حسابرس تأثیری ندارد.
شرایط ضرورت درج بند تأکید بر مطلب خاص
مواردی که ممکن است موجب درج این بند شوند عبارتند از:
- قابل قبول نبودن چارچوب گزارشگری مالی تجویزشده توسط قوانین یا مقررات.
- صورتهای مالی تهیه شده با چارچوب با مقاصد خاص.
- وجود ابهامات مهم مانند دعاوی حقوقی یا رویدادهای غیرمعمول.
- بکارگیری پیش از موعد استاندارد حسابداری جدید با اثر مهم بر صورتهای مالی.
- وقوع سوانح مهم با اثر بر وضعیت مالی واحد تجاری.
تعداد زیاد بندهای تأکید بر مطلب خاص میتواند اثربخشی اطلاعرسانی را کاهش دهد.
الزامات درج بند تأکید بر مطلب خاص
- این بند باید در گزارش در بخش جداگانه درج شود.
- بر اظهارنظر تعدیل شده حسابرس تأثیر ندارد و جایگزین آن نیست.
- تأکید میشود که این بند هیچ تأثیری بر اظهارنظر کلی حسابرس ندارد.
شرایط و کاربرد سایر بندهای توضیحی
- اطلاعرسانی در خصوص موضوعاتی مانند برنامهریزی و دامنه کار حسابرسی در صورت ضرورت.
- توضیح دلایل عدم کنارهگیری حسابرس در شرایط محدودیت در کسب شواهد کافی.
- ارائه توضیحات بیشتر درباره مسئولیتهای حسابرس در حسابرسی یا گزارشگری دیگر.
- گزارشگری در خصوص تهیه صورتهای مالی چندگانه (مثلاً طبق استانداردهای ملی و بینالمللی).
- محدودیت در توزیع یا استفاده از گزارش حسابرس برای استفادهکنندگان خاص.
سایر بندهای توضیحی نباید شامل اطلاعاتی باشند که طبق قوانین یا آییننامهها ممنوع است یا باید توسط مدیریت ارائه شود.
محل درج بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس
| نوع بند | محل درج در گزارش حسابرس |
|---|---|
| بند تأکید بر مطلب خاص | اگر بخش مسائل عمده حسابرسی وجود داشته باشد، بلافاصله بعد از آن درج میشود. در غیر این صورت، پس از بخش مبانی اظهارنظر قرار میگیرد. |
| سایر بندهای توضیحی | بعد از بخشهای مسائل عمده حسابرسی و تأکید بر مطلب خاص درج میشود و میتواند با عناوین فرعی برای تفکیک موضوعات همراه باشد. |
پیوستها
پیوست 1: فهرست استانداردهایی که الزام به بندهای تأکید بر مطلب خاص دارند
- استاندارد 210 – توافق در خصوص شرایط کار حسابرسی
- استاندارد 570 – تداوم فعالیت
- استاندارد 800 – ملاحظات خاص در حسابرسی صورتهای مالی براساس چارچوبهای با مقاصد خاص
- استاندارد 540 – حسابرسی برآوردهای حسابداری و موارد افشای مرتبط
پیوست 2: فهرست استانداردهایی که الزام به سایر بندهای توضیحی دارند
- استاندارد 560 – رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی
- استاندارد 710 – اطلاعات مقایسهای
- استاندارد 250 – ارزیابی رعایت قوانین و مقررات در حسابرسی صورتهای مالی
پیوست 3: مثال تشریحی از گزارش حسابرس شامل بخش مسائل عمده حسابرسی، بند تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی
مفروضات این مثال شامل حسابرسی صورتهای مالی شرکت پذیرفته شده در بورس با چارچوب ارائه منصفانه است. اظهارنظر حسابرس تعدیل نشده و مثبت است. در گزارش حسابرس:
- بخش مسائل عمده حسابرسی طبق استاندارد 701 ارائه شده است.
- بند تأکید بر مطلب خاص برای ابهام در دعوای حقوقی مهم درج شده است و تأثیری بر اظهارنظر ندارد.
- سایر بندهای توضیحی شامل اشاره به حسابرسی صورتهای مالی دوره قبل توسط حسابرس قبلی و مسئولیتهای گزارشگری دیگر است.
گزارش شامل اظهارنظر حسابرس مستقل، مبنای اظهارنظر، توضیحات مسائل عمده حسابرسی، تأکید بر مطلب خاص، سایر بندهای توضیحی و موارد مربوط به مسئولیتها است.
پیوست 4: مثال تشریحی از گزارش حسابرس با اظهارنظر مشروط و بند تأکید بر مطلب خاص
در این مثال، صورتهای مالی شرکت غیربورسی با چارچوب ارائه منصفانه حسابرسی شده است. اظهارنظر مشروط به دلیل انحراف از چارچوب گزارشگری مالی صادر شده است. بند تأکید بر مطلب خاص برای ابهام در دعوای حقوقی درج شده است که تاثیری بر اظهارنظر ندارد.
گزارش شامل مبانی اظهارنظر مشروط، بند تأکید بر مطلب خاص، مسئولیتهای هیئت مدیره و حسابرس و گزارش در مورد سایر الزامات قانونی است.
جمعبندی نکات کلیدی استاندارد 706
- بند تأکید بر مطلب خاص برای جلب توجه به اطلاعات مهم ارائه یا افشا شده در صورتهای مالی است که به قضاوت حسابرس اهمیت زیادی دارد و تاثیری بر اظهارنظر ندارد.
- سایر بندهای توضیحی برای اطلاعرسانی موضوعات غیر از اطلاعات صورتهای مالی است که برای درک بهتر کار حسابرسی و مسئولیتها سودمند است.
- این بندها در بخشهای جداگانه و با عناوین مناسب در گزارش حسابرس درج میشوند.
- پیش از درج این بندها، اطلاعرسانی به ارکان راهبری الزامی است.
- در استانداردهای دیگر، الزامات خاصی برای بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی وجود دارد که در پیوستها فهرست شدهاند.
- رعایت رابطه بین مسائل عمده حسابرسی (استاندارد 701) و بندهای این استاندارد برای شفافیت گزارش حسابرس ضروری است.
- نمونههای تشریحی ارائه شده، نحوه اعمال این استاندارد در شرایط مختلف و انواع گزارشها را به روشنی نشان میدهند.
مطالعه پیشنهادی: حسابداری و مدیریت کالای امانی: مفاهیم و روشها