خلاصهای جامع از استاندارد حسابرسی 570 و تداوم فعالیت
استاندارد حسابرسی 570: تداوم فعالیت
کلیات و دامنه کاربرد
استاندارد 570 مسئولیتهای حسابرس را در خصوص ارزیابی تداوم فعالیت واحد تجاری و تأثیر نتایج این ارزیابیها بر گزارش حسابرس مشخص میکند. این استاندارد باید همراه با استاندارد 200 مطالعه شود.
مبنای حسابداری تداوم فعالیت فرض میکند که واحد تجاری در آینده قابل پیشبینی به فعالیت خود ادامه میدهد و صورتهای مالی بر این اساس تهیه میشوند، مگر اینکه مدیران قصد انحلال یا توقف فعالیت داشته باشند.
مسئولیت ارزیابی تداوم فعالیت
- مدیران اجرایی و ارکان راهبری ملزم به ارزیابی توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت هستند، طبق چارچوبهای گزارشگری مالی مانند استاندارد حسابداری 1.
- این ارزیابی مستلزم قضاوت در مورد رویدادها و شرایط آینده است که ذاتاً غیرقطعی میباشند.
- عوامل موثر در قضاوت شامل فاصله زمانی رویدادها، اندازه و پیچیدگی واحد تجاری، و شرایط کسبوکار است.
- حسابرسان مسئول کسب شواهد کافی و مناسب برای ارزیابی بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت و وجود یا عدم وجود ابهام بااهمیت هستند.
- حسابرسان نمیتوانند رویدادهای آتی را پیشبینی کنند؛ بنابراین، نبود اظهارنظر منفی به معنی تضمین تداوم فعالیت نیست.
تاریخ اجرا و اهداف استاندارد
استاندارد برای حسابرسی صورتهای مالی دورههای مالی از اول فروردین 1401 به بعد لازمالاجرا است.
اهداف حسابرس:
- کسب شواهد کافی و مناسب درباره بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت
- نتیجهگیری درباره وجود یا عدم وجود ابهام بااهمیت مرتبط با تداوم فعالیت
- گزارشگری مطابق استاندارد
الزامات اجرایی
روشهای ارزیابی خطر و فعالیتهای مرتبط
- حسابرسان باید در اجرای روشهای ارزیابی خطر، وجود رویدادها یا شرایطی که میتواند تردید عمده نسبت به تداوم فعالیت ایجاد کند را مدنظر قرار دهند.
- اگر مدیران اجرایی ارزیابی اولیه انجام دادهاند، حسابرس باید صحت و جامعیت آن را بررسی و درباره برنامههای مقابله مذاکره کند.
- در صورت عدم انجام ارزیابی توسط مدیران، حسابرس باید پرسوجو و بررسیهای لازم را انجام دهد.
- حسابرسان باید در تمام مراحل حسابرسی نسبت به شواهد مرتبط با تداوم فعالیت هشیار باشند.
بررسی ارزیابی مدیران اجرایی
- ارزیابی مدیران اجرایی باید در دورهای حداقل 12 ماه پس از تاریخ صورتهای مالی انجام شده باشد یا حسابرس درخواست افزایش دوره ارزیابی را نماید.
- حسابرسان باید اطمینان یابند که ارزیابی مدیران اجرایی بر اساس تمامی اطلاعات مرتبط انجام شده است.
دوره پس از ارزیابی مدیران اجرایی
حسابرسان باید درباره رویدادها یا شرایط پس از دوره ارزیابی مدیران که میتواند تردید عمده ایجاد کند، پرسوجو کنند و در صورت لزوم روشهای حسابرسی بیشتری اجرا نمایند.
روشهای حسابرسی لازم در صورت تشخیص رویدادها یا شرایط
در صورت تشخیص رویدادها یا شرایطی که میتواند تردید عمده در تداوم فعالیت ایجاد کند، حسابرس باید:
- از مدیران اجرایی درخواست ارزیابی توانایی واحد تجاری نماید (اگر قبلاً انجام نشده باشد)
- بررسی برنامههای اقدامات آتی مدیران اجرایی برای بهبود وضعیت و امکانسنجی آنها
- ارزیابی پیشبینی جریانهای نقدی با تحلیل قابلیت اتکا دادهها و مفروضات زیربنایی
- بررسی اطلاعات و واقعیات پس از تاریخ ارزیابی مدیران اجرایی
- کسب تأییدیه کتبی از مدیران اجرایی و ارکان راهبری درباره برنامههای اقدامات آتی و امکانپذیری آنها
نتیجهگیریهای حسابرس
- بررسی کفایت شواهد برای بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت
- نتیجهگیری درباره وجود یا عدم وجود ابهام بااهمیت ناشی از رویدادها یا شرایط مرتبط با تداوم فعالیت
- ارزیابی کفایت افشا در صورتهای مالی در صورت وجود ابهام بااهمیت یا نبود آن
آثار نتیجهگیریهای حسابرس بر گزارش
| وضعیت | نوع اظهارنظر حسابرس | توضیحات |
|---|---|---|
| عدم مناسب بودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت | اظهارنظر مردود | در صورت استفاده نامناسب از مبنا، حسابرس باید اظهار نظر مردود ارائه کند. |
| مناسب بودن مبنا و وجود ابهام بااهمیت با افشای کافی | اظهارنظر تعدیلنشده با بخش جداگانه | حسابرسی با اظهارنظر مقبول همراه با بخش «ابهام بااهمیت در ارتباط با تداوم فعالیت». |
| مناسب بودن مبنا و وجود ابهام بااهمیت با افشای ناکافی | اظهارنظر مشروط یا مردود | در صورت افشای ناکافی، حسابرس باید اظهارنظر مشروط یا مردود ارائه کند. |
اطلاعرسانی به ارکان راهبری
حسابرسان باید رویدادها و شرایطی که ممکن است تردید عمده نسبت به توانایی تداوم فعالیت ایجاد کنند را به ارکان راهبری گزارش کنند، مگر آنکه تمام اعضا جز مدیران اجرایی باشند. این اطلاعرسانی باید شامل موارد زیر باشد:
- وجود یا عدم وجود ابهام بااهمیت
- مناسب بودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت
- کفایت افشا در صورتهای مالی
- آثار بالقوه بر گزارش حسابرس
تأخیر عمده در تأیید صورتهای مالی
حسابرسان در صورت تأخیر عمده در تأیید صورتهای مالی باید دلایل را جویا شوند و در صورت ارتباط این تأخیر با ارزیابی تداوم فعالیت، روشهای حسابرسی لازم را اجرا کنند و آثار آن را در گزارش لحاظ نمایند.
توضیحات کاربردی
دامنه کاربرد و مبنای حسابداری تداوم فعالیت
مسئولیت حسابرس در اطلاعرسانی مسائل عمده حسابرسی در استاندارد 701 مطرح شده است که ابهام بااهمیت مرتبط با تداوم فعالیت نیز جزو مسائل عمده محسوب میشود.
در واحدهای بخش عمومی نیز مانند واحدهای تجاری، بکارگیری مبنای تداوم فعالیت موضوعی مهم است، بخصوص در صورت کاهش یا قطع حمایتهای دولت یا سیاستهای خصوصیسازی.
روشهای ارزیابی خطر و فعالیتهای مرتبط
نمونه رویدادها و شرایطی که میتواند تردید عمده ایجاد کند به شرح زیر است (فهرست جامع نیست):
| نوع رویداد یا شرایط | نمونهها |
|---|---|
| مالی |
|
| عملیاتی |
|
| سایر |
|
شدت اثر این رویدادها میتواند با عوامل تخفیفدهنده مانند برنامههای مدیران اجرایی برای تأمین جریان نقدی، فروش داراییها، استمهال تسهیلات یا افزایش سرمایه کاهش یابد.
ملاحظات در واحدهای تجاری کوچک
- واحدهای کوچک ممکن است ذخایر مالی کمتری داشته باشند و بیشتر در معرض خطر توقف حمایت بانکی و از دست دادن منابع کلیدی باشند.
- حسابرسان باید در این موارد توجه ویژهای به ارزیابی مدیران اجرایی و برنامههای آنها داشته باشند.
بررسی ارزیابی مدیران اجرایی
- بررسی جامع ارزیابی مدیران شامل تجزیه و تحلیل مفروضات، برنامههای اقدامات آتی و امکانپذیری آنها است.
- در واحدهای کوچک، ممکن است ارزیابی مفصل انجام نشده باشد ولی تکیه بر دانش مدیران اجرایی و بررسی قراردادها و سفارشهای فروش میتواند کفایت کند.
- حمایت مدیر-مالک در واحدهای کوچک اهمیت ویژه دارد و حسابرس باید شواهد مستند درباره این حمایتها کسب کند.
دوره پس از ارزیابی مدیران اجرایی
حسابرسان باید نسبت به رویدادهای احتمالی پس از دوره ارزیابی مدیران اجرایی هوشیار باشند و در صورت وجود نشانههای مرتبط، از مدیران درخواست بررسی مجدد کنند.
روشهای حسابرسی اضافی
- بررسی پیشبینیهای مالی، صورتهای مالی میان دورهای، قراردادهای تسهیلات و اوراق مشارکت
- مطالعه صورتجلسات مجامع و هیئت مدیره
- پرسوجو از مشاور حقوقی درباره دعاوی و ادعاها
- کسب تأییدیه کتبی از مدیران و ارکان راهبری درباره برنامههای آتی و امکانپذیری آنها
- ارزیابی توانایی اشخاص ثالث در حمایت مالی
نتیجهگیریهای حسابرس و افشاها
حسابرسان باید درباره وجود ابهام بااهمیت که میتواند تردید عمده نسبت به تداوم فعالیت ایجاد کند، قضاوت کنند و کفایت افشا در صورتهای مالی را ارزیابی نمایند. ابهام بااهمیت هنگامی وجود دارد که احتمال و میزان اثر بالقوه رویدادها یا شرایط به اندازهای باشد که افشای آن برای ارائه منصفانه یا عدم گمراهکنندگی صورتهای مالی ضروری باشد.
نمونههای گزارش حسابرس
گزارش با اظهارنظر تعدیلنشده با ابهام بااهمیت افشا شده
حسابرسی صورتهای مالی شرکت پذیرفتهشده در بورس که در آن ابهام بااهمیتی وجود دارد ولی افشای کافی در یادداشتهای توضیحی صورت گرفته است. اظهارنظر حسابرس مقبول است و بخش جداگانهای برای ابهام در گزارش وجود دارد.
گزارش با اظهارنظر مشروط به دلیل افشای ناکافی ابهام بااهمیت
در صورتی که ابهام بااهمیت وجود دارد اما افشای آن در صورتهای مالی ناکافی است، حسابرس اظهارنظر مشروط ارائه میکند و تاثیر این موضوع بر سایر اطلاعات نیز ذکر میشود.
گزارش با اظهارنظر مردود به دلیل ابهام بااهمیت و افشای ناکافی
در مواردی که ابهام بااهمیت وجود دارد و افشای آن در صورتهای مالی بسیار ناکافی است، حسابرس اظهارنظر مردود ارائه میکند. این وضعیت معمولاً در شرکتهای غیر بورسی یا در شرایط ورشکستگی رخ میدهد.
جمعبندی
استاندارد 570 حسابرسی تأکید میکند که ارزیابی تداوم فعالیت واحد تجاری باید توسط مدیران اجرایی انجام شود و حسابرس مسئول کسب شواهد کافی و مناسب برای ارزیابی این موضوع و تأثیر آن بر گزارش حسابرس است. در صورت وجود ابهام بااهمیت، افشای کافی در صورتهای مالی حیاتی است و گزارش حسابرس باید منعکسکننده این وضعیت باشد. روشهای حسابرسی متنوع و جامع برای شناسایی و ارزیابی خطرات مرتبط با تداوم فعالیت تعریف شدهاند که حسابرس باید آنها را به دقت اجرا کند. اطلاعرسانی به ارکان راهبری و رعایت اصول اخلاقی نیز جزء الزامات مهم این استاندارد است.
مطالعه پیشنهادی: حسابداری و مدیریت کالای امانی: مفاهیم و روشها