خلاصهای جامع از استاندارد حسابرسی 4410 و تنظیم اطلاعات مالی
استاندارد حسابرسی 4410: تنظیم اطلاعات مالی
کلیات
هدف این استاندارد ارائه راهنما و استانداردهای لازم درباره مسئولیتهای حرفهای حسابرس در تنظیم اطلاعات مالی و شکل و محتوای گزارشهای صادر شده است. منظور از حسابرس صرفاً فرد یا موسسهای که حسابرسی صورتهای مالی را انجام میدهد نیست.
این استاندارد علاوه بر اطلاعات مالی، میتواند برای تنظیم اطلاعات غیرمالی نیز کاربرد داشته باشد، مشروط بر این که حسابرس شناخت کافی از موضوع داشته باشد. خدمات خاص و محدود به صاحبکار که صرفاً حل مسائل حسابداری برای انعکاس در صورتهای مالی باشد، در این استاندارد تعریف نمیشود.
هدف از تنظیم اطلاعات مالی
هدف اصلی به کارگیری دانش و تخصص حسابرسان در گردآوری، طبقهبندی و تلخیص اطلاعات مالی است. در این فرایند، حسابرس معمولاً اطلاعات تفصیلی را در قالب صورتهای خلاصه و قابل فهم ارائه میکند بدون الزام به آزمون صحت مندرجات.
روشهای تنظیم اطلاعات مالی به گونهای طراحی نشدهاند که حسابرس بتواند اطمینان کامل نسبت به اطلاعات ارائه دهد، اما دقت و مهارت حرفهای حسابرس موجب بهرهمندی استفادهکنندگان از این اطلاعات میشود.
قرارداد تنظیم اطلاعات مالی ممکن است شامل تنظیم تمام یا بخشی از صورتهای مالی یا گردآوری سایر اطلاعات مالی باشد.
اصول کلی حاکم بر تنظیم اطلاعات مالی
- آیین رفتار حرفهای باید رعایت شود که شامل: درستکاری، بیطرفی، صلاحیت و مراقبت حرفهای، رازداری، رفتار حرفهای و اصول و ضوابط مربوط است.
- رعایت اصل استقلال در همه قراردادها ضرورت ندارد اما در صورت عدم استقلال، این موضوع باید در گزارش حسابرس ذکر شود.
- حسابرس موظف است در همه موارد تنظیم اطلاعات مالی، گزارشی صادر کند.
نکات اساسی قرارداد
- حسابرس باید اطمینان یابد که صاحبکار شناخت کامل و شفاف از شرایط قرارداد دارد.
- مواردی که باید در قرارداد تصریح شود شامل:
- نوع و ماهیت کار و تأکید بر این که حسابرسی یا بررسی اجمالی انجام نمیشود و اطمینانی درباره اطلاعات مالی اظهار نمیشود.
- این که تنظیم اطلاعات مالی برای کشف اشتباهات، اعمال غیرقانونی یا تخلفات مانند تقلب قابل اتکا نیست.
- نوع و ماهیت اطلاعاتی که صاحبکار باید ارائه کند.
- مسئولیت دقت و کامل بودن اطلاعات بر عهده مدیریت واحد اقتصادی است.
- مبنای حسابداری مورد استفاده و افشای هرگونه انحراف آشکار از استانداردهای حسابداری.
- تعیین منظور از تنظیم اطلاعات مالی و گیرندگان گزارشها.
- شکل گزارش صادر شده درباره اطلاعات مالی تنظیم شده.
- وجود قرارداد مکتوب به برنامهریزی عملیات کمک میکند و از برداشتهای نادرست جلوگیری مینماید.
برنامهریزی و مستندسازی
- حسابرس باید کار را به گونهای برنامهریزی کند که از اجرای موثر آن مطمئن باشد.
- مستندسازی موضوعاتی که در فراهم کردن شواهد برای انجام کار طبق استاندارد و قرارداد اهمیت دارند، ضروری است.
روشها و شناخت واحد اقتصادی
- حسابرس باید شناخت کلی از نوع فعالیت و عملیات واحد اقتصادی و اصول و رویههای حسابداری خاص صنعت مربوطه داشته باشد.
- شناخت نوع و ماهیت معاملات، دفاتر و مدارک حسابداری و مبانی حسابداری زیرساخت اطلاعات مالی ضروری است.
- حسابرس معمولاً ملزم به مواردی مانند پرسوجو درباره ارزیابی قابلیت اعتماد اطلاعات، ارزیابی کنترلهای داخلی، اثبات موضوعات یا توضیحات ارائه شده نیست مگر موارد خاص.
- اگر حسابرس متوجه شود اطلاعات ارائه شده نادرست یا ناقص است، باید روشهای لازم را اجرا و در صورت عدم همکاری مدیریت، از ادامه کار کنارهگیری کند.
- اطلاعات مالی تنظیم شده باید جهت اطمینان از ارائه مناسب و نبود تحریفهای مهم مرور کلی شود. تحریف شامل اشتباه در بکارگیری استانداردهای حسابداری، عدم افشای رويههای حسابداری یا انحراف آشکار از آنها و سایر موارد مهم است.
- هرگونه تحریف مهم باید با صاحبکار مطرح و اصلاح شود، در غیر این صورت حسابرس کار را متوقف میکند.
مسئولیت مدیریت
حسابرس باید اطمینان حاصل کند که مدیریت واحد اقتصادی مسئول ارائه صحیح و کامل اطلاعات مالی و تصویب آن است. این اطمینان معمولاً با دریافت تاییدیه کتبی از مدیریت مبنی بر دقت و کامل بودن مدارک و اطلاعات بدست میآید.
گزارشگری در موارد تنظیم اطلاعات مالی
گزارش تنظیم اطلاعات مالی باید شامل موارد زیر باشد:
- عنوان گزارش
- مخاطب گزارش
- تصریح بر اینکه کار طبق استاندارد تنظیم اطلاعات مالی انجام شده است
- اگر حسابرس استقلال ندارد، اعلام عدم استقلال
- مشخص کردن عناوین اطلاعات مالی تنظیم شده و تأکید بر اینکه این اطلاعات بر اساس دادههای مدیریت بوده است
- تصریح مسئولیت مدیریت در قبال اطلاعات مالی تنظیم شده
- تأکید بر اینکه تنظیم اطلاعات مالی، حسابرسی یا بررسی اجمالی نیست و اطمینانی اظهار نمیشود
- اشاره به یادداشتهای توضیحی در مورد انحرافهای آشکار از استانداردهای حسابداری
- تاریخ گزارش، نشانی و امضای حسابرس
در شرایط خاص، حسابرس میتواند هدف خاص تهیه اطلاعات مالی یا استفادهکننده مورد نظر را ذکر کند و با اضافه کردن عباراتی، از استفاده نامناسب گزارش جلوگیری نماید.
کلیه صفحات اطلاعات مالی تنظیم شده باید با مهرهایی مانند «حسابرسی نشده» یا «تنظیم شده بدون حسابرسی یا بررسی اجمالی» ممهور شود.
تاریخ اجرا
این استاندارد از اول فروردین 1378 لازمالاجرا است.
پیوست 1: نمونه قرارداد تنظیم صورتهای مالی
| ماده | شرح |
|---|---|
| موضوع قرارداد | تنظیم صورتهای مالی (ترازنامه، سود و زیان، سود (زیان) انباشته و جریان وجوه نقد) برای یک دوره مالی مشخص با هدف خاص (مثلاً ارائه به بانک). |
| تعهدات حسابرس |
|
| تعهدات واحد اقتصادی |
|
| حقالزحمه | مبنای تعیین حقالزحمه بر اساس مدت کارکرد حسابرسان و نرخ ساعتی آنها، شامل ساعات کار مستقیم و هزینههای مستقیم و سربار است. مبلغ تخمینی به ریال مشخص میشود. |
| سایر موارد |
|
پیوست 2: نمونههایی از گزارش تنظیم اطلاعات مالی
نمونه الف: گزارش استاندارد تنظیم صورتهای مالی
به هیأت مدیره شرکت نمونه،
ترازنامه شرکت نمونه در تاریخ 31 خرداد سال مالی مشخص و صورتهای سود و زیان و جریان وجوه نقد آن برای سال مالی منتهی به آن تاریخ توسط موسسه حسابرسی بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت و طبق استاندارد تنظیم اطلاعات مالی تنظیم شده است.
مسئولیت این صورتهای مالی با مدیریت شرکت است. تنظیم صورتهای مالی حسابرسی یا بررسی اجمالی نبوده و موسسه نیز اطمینانی درباره آنها اظهار نمیکند.
تاریخ و نام موسسه حسابرسی در انتهای گزارش درج میشود.
نمونه ب: گزارش تنظیم صورتهای مالی با بند تأکید بر انحراف آشکار از استاندارد حسابداری
به هیأت مدیره شرکت نمونه،
ترازنامه و سایر صورتهای مالی همانند نمونه الف تنظیم شدهاند. با این تفاوت که در یادداشت شماره مشخص همراه صورتهای مالی، انحراف آشکار از استانداردهای حسابداری (مانند عدم انعکاس آثار قرارداد اجاره به شرط تملیک داراییهای ثابت) تشریح شده است.
مسئولیت صورتهای مالی با مدیریت است و موسسه حسابرسی اطمینانی درباره آنها اظهار نمیکند.
تاریخ و نام موسسه حسابرسی در انتهای گزارش درج میشود.