خلاصهای جامع از استاندارد حسابرسی 320 و اهمیت در حسابرسی
استاندارد حسابرسی 320: اهمیت در حسابرسی
کلیات
دامنه کاربرد: این استاندارد مسئولیت حسابرس را در بکارگیری مفهوم اهمیت در برنامهریزی و اجرای عملیات حسابرسی صورتهای مالی مشخص میکند. استاندارد 450 نحوه کاربرد اهمیت در ارزیابی اثر تحریفهای شناسایی شده و اصلاح نشده را تشریح میکند.
مفهوم اهمیت در حسابرسی
- تحریفها زمانی مهم تلقی میشوند که بتوانند به طور منطقی بر تصمیمات اقتصادی استفادهکنندگان صورتهای مالی تأثیر بگذارند.
- قضاوت درباره اهمیت با توجه به شرایط موجود و تحت تأثیر اندازه، ماهیت یا هر دو صورت میگیرد.
- تمرکز بر نیازهای اطلاعاتی مشترک استفادهکنندگان به عنوان یک گروه است و نیازهای استفادهکنندگان خاص لحاظ نمیشود.
- این ویژگیها مبنای تعیین سطح اهمیت توسط حسابرس است.
قضاوت حرفهای حسابرس در تعیین سطح اهمیت
حسابرس باید با فرض شناخت استفادهکنندگان نسبت به فعالیتهای اقتصادی، حسابداری و درک ابهامات ذاتی اندازهگیریها، تصمیمات اقتصادی منطقی اتخاذ میکنند، تعیین سطح اهمیت را انجام دهد. اهمیت در برنامهریزی و اجرای عملیات حسابرسی به کار میرود و در ارزیابی تأثیر تحریفهای شناسایی شده و اصلاح نشده نیز کاربرد دارد.
اهداف و تاریخ اجرا
هدف اصلی این استاندارد، بهکارگیری صحیح مفهوم اهمیت در برنامهریزی و اجرای عملیات حسابرسی است. این استاندارد برای صورتهای مالی دورههای مالی آغازشده از اول فروردین 1392 به بعد لازمالاجرا است.
تعریف اهمیت در اجرا
اهمیت در اجرا عبارت است از مبلغ یا مبالغی که کمتر از سطح اهمیت کلی تعیین شده برای صورتهای مالی به عنوان مجموعه واحد است و حسابرس با آن احتمال فزونی مجموع تحریفهای کشف نشده و اصلاح نشده را به سطح پایین و مناسب کاهش میدهد. این مفهوم ممکن است برای گروههای خاص معاملات، مانده حسابها یا موارد افشا نیز به کار رود.
الزامات استاندارد
تعیین سطح اهمیت و اهمیت در اجرا هنگام برنامهریزی حسابرسی
- حسابرس باید سطح اهمیت را برای صورتهای مالی به عنوان یک مجموعه واحد تعیین کند.
- در صورت وجود گروههای معاملات، مانده حسابها یا موارد افشای خاص که تحریفهای کمتر از سطح کلی اهمیت میتواند تصمیمات اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد، حسابرس باید سطح اهمیت جداگانه برای آنها تعیین کند.
- اهمیت در اجرا باید با هدف ارزیابی خطرهای تحریف بااهمیت و تعیین ماهیت، زمانبندی و میزان روشهای حسابرسی لازم تعیین شود.
تجدید نظر در سطح اهمیت با پیشرفت کار حسابرسی
- در صورت دریافت اطلاعات جدید در جریان حسابرسی که منجر به تعیین سطح اهمیت متفاوت میشود، حسابرس باید سطح اهمیت کل و در صورت لزوم، سطوح اهمیت گروهها را بازنگری کند.
- اگر هنگام اجرای عملیات حسابرسی لازم باشد سطح اهمیت پایینتری نسبت به سطح اولیه در نظر گرفته شود، باید این تغییر اعمال و روشهای حسابرسی بررسی و تعدیل شوند.
مستندسازی
حسابرس باید مستندات مربوط به موارد زیر را گردآوری و نگهداری کند:
- سطح اهمیت برای صورتهای مالی به عنوان یک مجموعه واحد
- سطح اهمیت برای گروههای معاملات، مانده حسابها و موارد افشای خاص (در صورت لزوم)
- سطح اهمیت در اجرا
- هرگونه تجدید نظر در سطوح اهمیت با پیشرفت کار حسابرسی
توضیحات کاربردی
اهمیت و خطر حسابرسی
هدف کلی حسابرس کسب اطمینان معقول درباره عاری بودن صورتهای مالی از تحریفهای بااهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه است. حسابرس با جمعآوری شواهد کافی، خطر حسابرسی را به سطح قابل پذیرش کاهش میدهد. خطر حسابرسی تابعی از خطر تحریفهای بااهمیت و خطر عدم کشف است. اهمیت و خطر حسابرسی در مراحل زیر اهمیت دارد:
- تشخیص و ارزیابی خطرهای تحریف بااهمیت
- تعیین ماهیت، زمانبندی و میزان روشهای حسابرسی
- ارزیابی اثر تحریفهای اصلاح نشده بر صورتهای مالی و اظهارنظر حسابرس
تعیین سطح اهمیت در برنامهریزی حسابرسی
ملاحظات خاص واحدهای بخش عمومی
در واحدهای بخش عمومی، تعیین سطح اهمیت باید تحت تأثیر الزامات قانونی، مقررات و نیازهای اطلاعاتی مراجع قانونگذاری و عموم مردم باشد. صورتهای مالی ممکن است برای تصمیمگیریهای غیر اقتصادی نیز استفاده شود.
انتخاب معیار مناسب برای تعیین سطح اهمیت
- قضاوت حرفهای ضروری است و درصدی از یک معیار به عنوان نقطه شروع در نظر گرفته میشود.
- معیارهای مالی ممکن است شامل داراییها، بدهیها، حقوق صاحبان سرمایه، درآمدها، هزینهها و سود باشد.
- نوع واحد تجاری، صنعت، محیط اقتصادی و ساختار مالکیت، انتخاب معیار را تحت تأثیر قرار میدهد.
- معیارهای متداول شامل سود قبل از مالیات ناشی از عملیات در حال تداوم، جمع درآمدها، سود ناخالص، جمع هزینهها و حقوق صاحبان سرمایه است.
- در شرکتهای با نوسان زیاد سود، معیارهایی مانند سود ناخالص یا جمع درآمدها مناسبتر است.
- دادههای مالی تاریخی، عملکرد دوره جاری، بودجهها و پیشبینیها به همراه تعدیلات در شرایط محیطی برای تعیین معیار استفاده میشوند.
- سطح اهمیت به دوره مالی مربوط به صورتهای مالی گزارش شده مرتبط است. در دورههای کمتر یا بیشتر از 12 ماه، سطح اهمیت متناسب تعیین میشود.
- بین معیار انتخاب شده و درصد تعیین شده رابطه وجود دارد؛ معمولاً درصد برای سود قبل از مالیات بالاتر از درصد برای جمع درآمدها است. درصدهای متناسب با شرایط واحد تجاری ممکن است بالاتر یا پایینتر باشند.
ملاحظات خاص واحدهای تجاری کوچک
در مواردی که سود قبل از مالیات واقعی نباشد (مثلاً برداشت حقوق مالک)، معیار دیگری مانند سود قبل از حقوق و مزایا و مالیات ممکن است مناسبتر باشد.
ملاحظات خاص واحدهای بخش عمومی
جمع هزینهها یا خالص هزینهها معیار مناسبی برای ارزیابی فعالیت برنامهها است. همچنین در واحدهایی که مسئول حفاظت از داراییهای عمومی هستند، داراییها معیار تعیین سطح اهمیت محسوب میشود.
تعیین سطح یا سطوح اهمیت برای گروههای معاملات، مانده حسابها یا موارد افشای خاص
- برخی گروههای معاملات، مانده حسابها یا موارد افشای خاص ممکن است تحریفهای کمتر از سطح اهمیت کلی، تأثیر قابل توجهی روی تصمیمات داشته باشند.
- عوامل مؤثر شامل قوانین و مقررات، موارد افشای مهم صنعتی و توجه خاص به جنبههای فعالیت واحد تجاری است.
- حسابرس ممکن است برای ارزیابی این موارد با مدیران و ارکان راهبری واحد تجاری مشورت کند.
اهمیت در اجرا
برنامهریزی حسابرسی باید احتمال فزونی مجموع تحریفهای کشف نشده و اصلاح نشده را به سطح پایین و مناسبی کاهش دهد. اهمیت در اجرا میتواند یک یا چند مبلغ باشد و با شناخت حسابرس از واحد تجاری و تحریفهای شناسایی شده قبلی و جاری تعیین میشود. این فرآیند یک محاسبه مکانیکی نیست و نیازمند قضاوت حرفهای است.
تجدید نظر در سطح اهمیت با پیشرفت کار حسابرسی
سطح اهمیت ممکن است به دلیل تغییر شرایط، کسب اطلاعات جدید یا تغییر در شناخت حسابرس از واحد تجاری، نیاز به بازنگری داشته باشد. برای مثال، اگر نتایج مالی واقعی با پیشبینیهای اولیه تفاوت قابل توجه داشته باشد، تجدید نظر در سطح اهمیت لازم است.