خلاصه‌ای جامع از استاندارد حسابداری 37: افشای ابزارهای مالی

استاندارد حسابداری 37: ابزارهای مالی – افشا

هدف

هدف این استاندارد، الزام واحدهای تجاری به افشای اطلاعاتی در صورت‌های مالی است تا استفاده‌کنندگان بتوانند اهمیت ابزارهای مالی برای وضعیت مالی واحد تجاری و ماهیت و میزان ریسک‌های ناشی از آنها را ارزیابی کنند. این استاندارد بر افشای اطلاعاتی تمرکز دارد که به درک بهتر استفاده‌کنندگان از وضعیت مالی واحد تجاری و نحوه مدیریت ریسک‌های مالی کمک می‌کند.

دامنه کاربرد

این استاندارد باید توسط تمام واحدهای تجاری برای انواع ابزارهای مالی به جز موارد خاصی مانند منافع در واحدهای تجاری فرعی، حقوق و تعهدات کارفرمایان در طرح‌های مزایای کارکنان، و قراردادهای بیمه صادرشده توسط بیمه‌گر به کار گرفته شود. این استاندارد برای ابزارهای مالی شناسایی‌شده و شناسایی‌نشده کاربرد دارد و شامل قراردادهای خرید یا فروش اقلام غیرمالی که به صورت خالص از طریق نقد یا ابزار مالی دیگر تسویه می‌شود نیز می‌گردد.

اهمیت ابزارهای مالی برای وضعیت مالی

واحد تجاری باید اطلاعاتی افشا کند که استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی بتوانند اهمیت ابزارهای مالی برای وضعیت مالی واحد تجاری را ارزیابی کنند. این افشا شامل مبالغ دفتری هر یک از طبقات دارایی‌ها و بدهی‌های مالی و همچنین تأثیر توافق‌های خالص‌سازی بر وضعیت مالی واحد تجاری است.

صورت وضعیت مالی

• طبقات دارایی‌های مالی و بدهی‌های مالی: مبالغ دفتری هر یک از طبقات زیر باید در صورت وضعیت مالی یا در یادداشت‌های توضیحی افشا شود: سرمایه‌گذاری‌ها، وام‌ها و دریافتنی‌ها، سایر دارایی‌های مالی، و بدهی‌های مالی.
• تهاتر دارایی‌های مالی و بدهی‌های مالی: اطلاعاتی باید افشا شود که برای استفاده‌کنندگان امکان ارزیابی تأثیر بالفعل یا بالقوه توافق‌های خالص‌سازی بر وضعیت مالی واحد تجاری را فراهم کند.
• وثیقه: واحد تجاری باید مبلغ دفتری دارایی‌های مالی که به عنوان وثیقه بدهی‌ها یا بدهی‌های احتمالی در رهن قرار گرفته است و مفاد و شرایط مربوط به وثیقه‌گذاری را افشا کند.

کاهش ارزش بابت زیان‌های اعتباری

زمانی که دارایی‌های مالی به دلیل زیان‌های اعتباری کاهش ارزش می‌یابند و واحد تجاری کاهش ارزش را به جای کاهش مستقیم مبلغ دفتری دارایی، در حساب جداگانه‌ای ثبت می‌کند، صورت تطبیق تغییرات آن حساب طی دوره باید افشا شود.

نکول و نقض

در مورد وام‌های پرداختنی شناسایی‌شده در پایان دوره گزارشگری، واحد تجاری باید جزئیات هرگونه نکول اصل و سود، مبلغ دفتری وام‌های نکول‌شده و اینکه پیش از تأیید صورت‌های مالی برای انتشار، نکول رفع شده است یا درباره شرایط وام‌های پرداختنی مذاکره مجدد صورت گرفته است را افشا کند.

سایر موارد افشا

• ارزش منصفانه: به استثنای موارد خاص، واحد تجاری باید ارزش منصفانه دارایی‌های مالی و بدهی‌های مالی را به‌گونه‌ای افشا کند که امکان مقایسه با مبلغ دفتری آنها فراهم شود.

ماهیت و میزان ریسک‌های ناشی از ابزارهای مالی

واحد تجاری باید اطلاعاتی افشا کند که به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی در ارزیابی ماهیت و میزان ریسک‌های ناشی از ابزارهای مالی که واحد تجاری در پایان دوره گزارشگری در معرض آنها قرار می‌گیرد، کمک کند. این ریسک‌ها شامل ریسک اعتباری، ریسک نقدینگی و ریسک بازار است.

افشاهای کیفی و کمّی

• ریسک اعتباری: واحد تجاری باید اطلاعاتی درباره کیفیت اعتباری دارایی‌های مالی که نه از تاریخ سررسید آنها گذشته است و نه کاهش ارزش یافته‌اند، افشا کند.
• ریسک نقدینگی: واحد تجاری باید تجزیه سررسید بدهی‌های مالی و تشریح نحوه مدیریت ریسک نقدینگی را افشا کند.
• ریسک بازار: تحلیل حساسیت برای هر یک از انواع ریسک‌های بازار باید افشا شود تا تأثیرپذیری سود یا زیان دوره و حقوق مالکانه از تغییر در متغیر ریسک مربوط مشخص شود.

انتقال دارایی‌های مالی

واحد تجاری باید افشاهای الزامی برای انتقال دارایی‌های مالی، شامل دارایی‌های انتقال‌یافته‌ای که بطور کامل قطع شناخت نشده‌اند و مشارکت مستمر در دارایی‌های قطع شناخت‌شده را ارائه کند. همچنین باید اطلاعاتی درباره نحوه مدیریت ریسک مرتبط با مشارکت مستمر در دارایی‌های مالی قطع شناخت‌شده ارائه شود.

اطلاعات تکمیلی و تاریخ اجرا

• اطلاعات تکمیلی: واحد تجاری باید هرگونه اطلاعات اضافی را که برای دستیابی به اهداف افشا ضروری می‌داند، افشا کند.
• تاریخ اجرا: الزامات این استاندارد از 1/1/1398 لازم‌الاجراست.

مطابقت با استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی

با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی 7 ابزارهای مالی: افشا (ویرایش 2017)، به استثنای برخی بندها رعایت می‌شود.

پیوست‌ها

پیوست‌ها شامل اصطلاحات تعریف‌شده و رهنمود بکارگیری است که بخش جدانشدنی این استاندارد هستند. این پیوست‌ها به توضیح بیشتر و ارائه رهنمودهای کاربردی برای افشای اطلاعات در مورد ابزارهای مالی و ریسک‌های مرتبط با آنها کمک می‌کنند.