خلاصهای از استاندارد حسابداری شماره 4 با عنوان “ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی”
هدف:
هدف این استاندارد اطمینان از بهکارگیری معیارهای مناسب برای شناخت و اندازهگیری ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی و همچنین افشای کافی این اطلاعات در یادداشتهای توضیحی برای درک بهتر استفادهکنندگان صورتهای مالی است.
دامنه کاربرد:
این استاندارد برای تمام واحدهای تجاری در حسابداری ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی به کار میرود، به جز مواردی که در سایر استانداردهای حسابداری مورد بحث قرار میگیرد، مانند پیمانهای بلندمدت، اجارهها و فعالیتهای بیمهای.
تعاریف:
- ذخیره: نوعی بدهی است که زمان تسویه و یا تعیین مبلغ آن با ابهام مواجه است.
- بدهی احتمالی: تعهدی است که وجود آن تنها از طریق وقوع یا عدم وقوع یک یا چند رویداد نامشخص آتی تأیید میشود.
- دارایی احتمالی: داراییای است که وجود آن به وقوع یا عدم وقوع رویدادهای آتی بستگی دارد.
- قرارداد زیانبار: قراردادی است که مخارج غیرقابل اجتناب آن برای ایفای تعهدات بیش از منافع اقتصادی مورد انتظار باشد.
- تجدید ساختار: برنامهای است که موجب تغییرات اساسی در دامنه یا شیوه فعالیت واحد تجاری میشود.
شناخت ذخایر:
ذخیره باید زمانی شناسایی شود که واحد تجاری تعهدی فعلی (قانونی یا عرفی) داشته باشد که در نتیجه رویدادی در گذشته ایجاد شده باشد، خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد محتمل باشد و مبلغ تعهد بهگونهای اتکاپذیر قابل برآورد باشد.
بدهیهای احتمالی:
بدهیهای احتمالی شناخته نمیشوند، اما باید افشا شوند مگر اینکه احتمال خروج منافع اقتصادی بسیار کم باشد.
داراییهای احتمالی:
داراییهای احتمالی نیز در صورتهای مالی شناسایی نمیشوند، اما اگر احتمال ورود منافع اقتصادی محتمل باشد، باید افشا شوند.
اندازهگیری:
مبلغ شناسایی شده به عنوان ذخیره باید بهترین برآورد از مخارج لازم برای تسویه تعهد فعلی در تاریخ ترازنامه باشد. همچنین، اگر اثر ارزش زمانی پول با اهمیت باشد، مبلغ ذخیره باید معادل ارزش فعلی مخارج مورد انتظار لازم برای تسویه تعهد باشد.
تغییر ذخایر:
ذخایر باید در پایان هر دوره مالی بررسی و برای نشان دادن بهترین برآورد جاری تعدیل شوند. هرگاه خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد دیگر محتمل نباشد، ذخیره باید برگشت داده شود.
افشا:
واحد تجاری باید گردش هر طبقه از ذخایر را بهصورت کامل افشا کند، از جمله مبلغ دفتری ابتدا و پایان دوره، ذخایر ایجاد شده، مبالغ استفاده شده، و مبالغ استفاده نشده برگشتی. همچنین، اطلاعات مربوط به بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی نیز باید بهصورت کامل افشا شود.
تاریخ اجرا:
الزامات این استاندارد برای صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1385/1/1 و بعد از آن شروع میشود، لازمالاجراست.
این خلاصه تمامی نکات کلیدی و مفاهیم اصلی استاندارد حسابداری شماره 4 را پوشش میدهد.