خلاصهای جامع از استاندارد حسابرسی 800 و ملاحظات خاص آن
استاندارد حسابرسی 800: ملاحظات خاص در حسابرسی صورتهای مالی بر اساس چارچوبهای با مقاصد خاص
کلیات
استاندارد حسابرسی 800 به بررسی ملاحظات ویژه در بکارگیری استانداردهای حسابرسی 100 تا 700 در حسابرسی صورتهای مالی تهیه شده بر اساس چارچوبهای با مقاصد خاص میپردازد. این استاندارد برای حسابرسی مجموعه کامل صورتهای مالی با مقاصد خاص تدوین شده است و الزامات سایر استانداردهای حسابرسی را نفی نمیکند. همچنین، ملاحظات آن شامل شرایط کلی پذیرش کار، برنامهریزی و اجرای حسابرسی، و گزارشگری است.
دامنه کاربرد
- ملاحظات خاص در حسابرسی صورتهای مالی کاملی که بر اساس چارچوب با مقاصد خاص تهیه شدهاند، مطرح میشود.
- در استاندارد 805، ملاحظات مربوط به حسابرسی یک صورت مالی یا قلم خاص بررسی میشود.
- این استاندارد از اول فروردین ۱۳۹۱ برای دورههای مالی لازمالاجراست.
هدف استاندارد
هدف این استاندارد، راهنمایی حسابرس در رعایت ملاحظات خاص هنگام انجام حسابرسی صورتهای مالی بر اساس چارچوبهای با مقاصد خاص است، که شامل موارد زیر میشود:
- پذیرش کار
- برنامهریزی و اجرای حسابرسی
- گزارشگری صورتهای مالی
تعاریف کلیدی
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| چارچوب با مقاصد خاص | چارچوب گزارشگری مالی طراحی شده برای رفع نیازهای اطلاعاتی استفادهکنندگان خاص. |
| صورتهای مالی با مقاصد خاص | صورتهای مالی تهیه شده بر اساس چارچوب با مقاصد خاص که شامل مجموعه کامل صورتهای مالی به همراه یادداشتهای توضیحی است. |
الزامات استاندارد
ملاحظات پذیرش کار
حسابرس باید قابل قبول بودن چارچوب گزارشگری مالی مورد استفاده را تعیین کند. این شامل شناخت کامل از:
- هدف از تهیه صورتهای مالی
- استفادهکنندگان مورد نظر صورتهای مالی
- اقدامات مدیریت جهت تعیین قابل قبول بودن چارچوب گزارشگری مالی
ملاحظات برنامهریزی و اجرای حسابرسی
بر اساس استاندارد 200، حسابرس باید تمامی استانداردهای حسابرسی مرتبط را رعایت کند و تعیین نماید که آیا شرایط کار مستلزم ملاحظات خاص است یا خیر. همچنین، باید مطابق استاندارد 315 شناخت کافی نسبت به رویههای حسابداری و تفاسیر مهم قراردادهای مرتبط کسب نماید.
ملاحظات گزارشگری
- رعایت الزامات استاندارد 700 در گزارش حسابرس برای صورتهای مالی با مقاصد خاص الزامی است.
- حسابرس باید نحوه اشاره یا توصیف چارچوب گزارشگری مالی مبنای تهیه صورتهای مالی را بررسی و ارزیابی نماید.
- گزارش حسابرس باید هدف و در صورت لزوم، استفادهکنندگان مورد نظر صورتهای مالی را توصیف کند یا به یادداشتهای مربوط ارجاع دهد.
- در صورتی که مدیریت حق انتخاب چارچوب گزارشگری مالی را داشته باشد، مسئولیت مدیریت در مورد قابل قبول بودن چارچوب باید در گزارش ذکر شود.
- باید یک بند تأکید بر مطلب خاص در گزارش درج شود که به استفادهکنندگان اطلاع دهد صورتهای مالی بر اساس چارچوب با مقاصد خاص تهیه شده و ممکن است برای سایر مقاصد مناسب نباشد.
توضیحات کاربردی
تعریف چارچوب با مقاصد خاص
- نمونه چارچوبها عبارتند از: ضوابط مالیاتی، ضوابط قانونی، یا ضوابط قراردادهای مالی مانند قرارداد تسهیلات مالی یا کمکهای بلاعوض.
- ممکن است چارچوب مبتنی بر استانداردهای حسابداری باشد اما تمام الزامات آن رعایت نشده باشد؛ در این صورت نباید ادعای رعایت استانداردهای حسابداری شود.
- صورتهای مالی با مقاصد خاص ممکن است تنها صورتهای مالی تهیه شده توسط واحد تجاری باشند و مورد استفاده گروههای استفادهکنندهای قرار گیرند که چارچوب برای آنها طراحی نشده، اما از منظر استانداردهای حسابرسی همچنان صورتهای مالی با مقاصد خاص محسوب میشوند.
ملاحظات پذیرش کار در خصوص چارچوب گزارشگری
- نیازهای اطلاعاتی استفادهکنندگان عامل کلیدی در تعیین قابل قبول بودن چارچوب است.
- چارچوبهای تدوین شده توسط مراجع رسمی که فرآیند سازمانیافته و شفاف دارند، معمولاً قابل قبولاند.
- در صورت وجود الزامات قانونی خاص که با چارچوب گزارشگری تعارض دارد، حسابرس باید با مدیریت مذاکره کرده و در صورت عدم توافق، تعدیل اظهارنظر را بررسی نماید.
ملاحظات برنامهریزی و اجرای حسابرسی
- رعایت الزامات اخلاقی و استقلال حسابرس بر اساس استاندارد 200 الزامی است.
- ممکن است برخی الزامات استانداردهای حسابرسی نیازمند توجه و تفسیر خاص در حسابرسی صورتهای مالی با مقاصد خاص باشند.
- ارتباط با ارکان راهبری واحد تجاری به مسئولیت آنها در نظارت بر تهیه صورتهای مالی بستگی دارد و در مواردی که این مسئولیت وجود ندارد، الزامات مربوط ممکن است اعمال نشود مگر توافق خاص وجود داشته باشد.
ملاحظات گزارشگری و اطلاعرسانی
- حسابرس باید به استفادهکنندگان اطلاع دهد که صورتهای مالی بر اساس چارچوب با مقاصد خاص تهیه شده و ممکن است برای مقاصد دیگر مناسب نباشد.
- در صورت لزوم، گزارش حسابرس میتواند محدود به استفادهکنندگان خاص باشد و این موضوع در گزارش منعکس گردد.
پیوست: نمونههایی از گزارش حسابرس نسبت به صورتهای مالی با مقاصد خاص
مثال 1: گزارش حسابرس نسبت به صورتهای مالی تهیه شده طبق ضوابط گزارشگری مالی یک قرارداد
| مفروضات |
|
| مخاطب گزارش | صورتهای مالی شرکت نمونه شامل ترازنامه، صورت سود و زیان، سود و زیان جامع و جریانات وجوه نقد برای سال مالی منتهی به 29 اسفند ماه 1×13 و یادداشتهای توضیحی 1 تا … است. |
| مسئولیت هیئت مدیره | تهیه صورتهای مالی طبق ضوابط قرارداد، طراحی و حفظ کنترلهای داخلی برای اطمینان از عدم وجود تحریفهای بااهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه. |
| مسئولیت حسابرس | اظهارنظر بر اساس حسابرسی مطابق استانداردهای حسابرسی؛ برنامهریزی و اجرای حسابرسی به منظور کسب اطمینان معقول از نبود تحریفهای بااهمیت؛ ارزیابی روشهای حسابداری و تخمینهای حسابداری انجام شده توسط مدیریت؛ ارزیابی کلیت ارائه صورتهای مالی. |
| اظهارنظر | صورتهای مالی از تمام جنبههای بااهمیت، بر اساس ضوابط قرارداد تهیه شده است. |
| تأکید بر مطلب خاص | صورتهای مالی تنها برای رعایت ضوابط قرارداد تهیه شده و ممکن است برای سایر مقاصد مناسب نباشد. گزارش صرفاً برای طرفین قرارداد تهیه شده و نباید توسط سایر اشخاص توزیع یا استفاده شود. |
مثال 2: گزارش حسابرس نسبت به صورتهای مالی طرحهای تملک داراییهای سرمایهای
| مفروضات |
|
| مخاطب گزارش | صورت وضعیت مالی ترکیبی طرحهای تملک داراییهای سرمایهای شرکت نمونه به تاریخ 29 اسفند ماه 1×13، مشتمل بر عملیات متمم تا 1 تیر ماه 2×13 و یادداشتهای توضیحی 1 تا … است. |
| مسئولیت مدیرعامل و ذیحساب | تهیه صورت وضعیت مالی بر اساس ضوابط حسابداری وزارت امور اقتصادی و دارایی، طراحی و حفظ کنترلهای داخلی برای پیشگیری از تحریفهای بااهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه. |
| مسئولیت حسابرس | اظهارنظر بر اساس استانداردهای حسابرسی، برنامهریزی و اجرای حسابرسی به منظور کسب اطمینان معقول از نبود تحریفهای بااهمیت؛ ارزیابی مناسب بودن رویههای حسابداری و تخمینهای حسابداری؛ ارزیابی کلیت ارائه صورت مالی. |
| اظهارنظر | صورت وضعیت مالی ترکیبی، وضعیت مالی طرحها را از تمام جنبههای بااهمیت به نحو مطلوب نشان میدهد. |
| تأکید بر مطلب خاص | صورت مالی برای مجمع عمومی دستگاه اجرایی تهیه شده و ممکن است برای سایر مقاصد مناسب نباشد. |
| گزارش در مورد سایر الزامات قانونی و مقرراتی | شکل و محتوای این بخش بسته به مسئولیتهای اضافی حسابرس متفاوت خواهد بود. |