خلاصهای جامع از استاندارد حسابداری 40: مشارکتها
استاندارد حسابداری 40: مشارکتها
استاندارد حسابداری 40 که در سال 1398 تصویب شده است، به تعیین اصول گزارشگری مالی برای واحدهای تجاری که در توافقهای تحت کنترل مشترک (یعنی مشارکتها) منافعی دارند، میپردازد. این استاندارد تاکید عمدهای بر تعریف و ارزیابی کنترل مشترک و نحوه حسابداری آن دارد.
هدف استاندارد
هدف اصلی این استاندارد، تعیین اصول گزارشگری مالی برای واحدهای تجاری است که در توافقهای تحت کنترل مشترک مشارکت دارند. این اصول به واحدهای تجاری کمک میکند تا نوع مشارکت خود را با ارزیابی حقوق و تعهدات مشخص سازند و حسابداری مناسبی برای آن انجام دهند.
کنترل مشترک
- تعریف کنترل مشترک: تسهیم کنترل یک مشارکت به صورت قراردادی است که تصمیمات درباره فعالیتهای مربوط تنها با اجماع تمام طرفهایی که در کنترل سهیم هستند، اتخاذ میشود.
- ارزیابی کنترل: واحد تجاری باید ارزیابی کند که آیا توافق، برای تمام طرفها یا گروهی از طرفها، کنترل جمعی بر توافق را ایجاد میکند یا خیر.
- قضاوت در کنترل مشترک: ارزیابی وجود کنترل مشترک، مستلزم اعمال قضاوت توسط واحد تجاری با در نظر گرفتن تمام واقعیتها و شرایط میباشد.
انواع مشارکتها
مشارکتها به دو نوع تقسیم میشوند: عملیات مشترک و مشارکت خاص. طبقهبندی مشارکت به حقوق و تعهدات طرفهای مشارکت بستگی دارد:
- عملیات مشترک: در این نوع مشارکت، طرفهای دارای کنترل مشترک نسبت به داراییها و بدهیهای مربوط به مشارکت، حقوق و تعهداتی دارند.
- مشارکت خاص: در این نوع مشارکت، طرفهای دارای کنترل مشترک نسبت به خالص داراییهای مشارکت از حق برخوردار هستند.
صورتهای مالی طرفهای مشارکت
برای طرفهای مشارکت، صورتهای مالی باید شامل موارد زیر باشد:
- داراییها و بدهیهای خود و سهم از داراییها و بدهیهایی که به صورت مشترک نگهداری میشود.
- درآمد عملیاتی حاصل از فروش سهم خود از محصولات عملیات مشترک.
- هزینههای خود و سهم از هزینههایی که به صورت مشترک تحمل میشود.
حسابداری مشارکتهای خاص
- شریک خاص باید منافع خود در مشارکت خاص را به عنوان سرمایهگذاری شناسایی کند و با استفاده از روش ارزش ویژه حسابداری کند.
- طرفی که در مشارکت خاص سهیم است اما کنترل مشترک بر آن ندارد، باید حسابداری منافع خود را طبق استاندارد حسابداری 15 انجام دهد، مگر در صورتی که بر مشارکت خاص نفوذ قابل ملاحظه داشته باشد که در اینصورت باید از روش استاندارد حسابداری 20 استفاده کند.
تاریخ اجرا و مطابقت با استانداردهای بینالمللی
الزامات این استاندارد برای کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1400 و بعد از آن شروع میشود، لازمالاجرا است. همچنین، با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بینالمللی گزارشگری مالی 11 مشارکتها نیز رعایت میشود.
پیوستها
- پیوست الف: اصطلاحات تعریفشده شامل تعاریف مشارکت، کنترل مشترک، عملیات مشترک، مجری عملیات مشترک، مشارکت خاص، شریک خاص، یک طرف مشارکت و شخصیت جداگانه.
- پیوست ب: رهنمود بکارگیری که نحوه کاربرد بندهای 1 تا 28 را تشریح میکند.
مثالهای کاربردی
| مثال | توضیحات |
|---|---|
| مثال 1 | سه طرف با حقوق رأی متفاوت در توافقی مشارکت دارند. برای تصمیمگیری درباره فعالیتهای مربوط، حداقل 75 درصد آرا الزامی است که نشاندهنده کنترل مشترک توسط دو طرف است. |
| مثال 5 | دو طرف مشارکتی را از طریق یک واحد تجاری ثبتشده با هدف تولید مواد اولیه برای طرفها سازماندهی میکنند. وضعیت حقوقی و شرایط قرارداد نشاندهنده مشارکت خاص است، اما سایر واقعیتها و شرایط نشان میدهد که این مشارکت ممکن است عملیات مشترک باشد. |
گذار
هنگام بکارگیری این استاندارد برای نخستین بار، واحد تجاری باید اطلاعات کمّی الزامی را برای دوره سالانهای که قبل از نخستین دوره سالانهای قرار دارد که استاندارد حسابداری 40 برای آن بکار گرفته شده است، ارائه دهد.