خلاصه‌ای جامع از استاندارد حسابداری 25: گزارشگری قسمتی

استاندارد حسابداری شماره 25: گزارشگری بر حسب قسمتها

مقدمه

هدف این استاندارد، تعیین مبانی گزارشگری اطلاعات مالی بر حسب قسمتها مختلف یک واحد تجاری است. این اطلاعات به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی کمک می‌کند تا عملکرد گذشته واحد تجاری را بهتر درک کرده و مخاطرات و بازده‌ها را بهتر ارزیابی کنند و قضاوت‌های آگاهانه‌تری در مورد کل واحد تجاری داشته باشند.

دامنه کاربرد

• کلیه واحدهای تجاری که اوراق سهام آنها به عموم عرضه می‌شود یا در جریان انتشار عمومی است باید الزامات این استاندارد را رعایت کنند.
• سایر واحدهای تجاری که داوطلبانه اطلاعات بر حسب قسمتها را افشا می‌کنند نیز باید الزامات این استاندارد را رعایت کنند.

تعاریف

• قسمت تجاری: جزء قابل تفکیک از واحد تجاری که محصول یا خدمت خاصی ارائه می‌کند و دارای مخاطره و بازده‌ای متفاوت از سایر قسمتها است.
• قسمت جغرافیایی: جزء قابل تفکیک از واحد تجاری که به ارائه محصولات یا خدمات در منطقه جغرافیایی خاصی می‌پردازد.
• قسمت قابل گزارش: قسمتی تجاری یا جغرافیایی که افشای اطلاعات در مورد آن ضرورت دارد.
• درآمد عملیاتی قسمت: درآمد حاصل از فعالیت‌های اصلی و مستمر که به قسمت قابل انتساب است.
• هزینه عملیاتی قسمت: هزینه‌های مرتبط با فعالیت‌های اصلی که به قسمت قابل انتساب است.

تشخیص قسمتهای قابل گزارش

• قسمتی باید به عنوان قسمت قابل گزارش مشخص شود اگر درآمد آن از فروش به مشتریان برون‌سازمانی حداقل 10 درصد جمع درآمد باشد.
• اگر جمع درآمد عملیاتی از فروش به مشتریان برون‌سازمانی کمتر از 75 درصد جمع درآمد تلفیقی باشد، باید قسمتهای دیگری به عنوان قسمتهای قابل گزارش مشخص شوند.

رویه‌های حسابداری قسمت

• اطلاعات قسمت باید براساس همان رویه‌های حسابداری تهیه شود که برای تهیه صورت‌های مالی واحد تجاری استفاده می‌شود.
• روش تخصیص اقلام دارایی، بدهی، درآمد و هزینه به قسمتها به عواملی مانند ماهیت اقلام و فعالیت‌های انجام‌شده توسط قسمت بستگی دارد.

افشا

• واحد تجاری باید موارد زیر را برای هر قسمت قابل گزارش افشا کند:
  • درآمد عملیاتی قسمت ناشی از فروش به مشتریان برون‌سازمانی و معاملات داخلی
  • نتیجه عملیات قسمت
  • جمع مبلغ دفتری دارایی‌ها و بدهی‌های قسمت
  • جمع هزینه استهلاک دارایی‌های ثابت و دارایی‌های نامشهود
• واحد تجاری باید صورت تطبیق اطلاعات افشا شده برای قسمتها و اطلاعات تجمیعی در صورت‌های مالی را ارائه کند.
• تغییرات در رویه‌های حسابداری که تاثیر عمده‌ای بر اطلاعات قسمت دارد، باید افشا شود.

تاریخ اجرا

الزامات این استاندارد برای کلیه صورت‌های مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1381 و بعد از آن شروع می‌شود، لازم‌الاجراست.

مطابقت با استانداردهای بین‌المللی حسابداری

• به استثنای موارد خاص، با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره 14 نیز رعایت می‌شود.
• تفاوت‌ها شامل عدم پیش‌بینی الزامات گزارشگری بر مبنای اولیه و ثانویه و عدم الزام به افشای سهم واحد تجاری از سود یا زیان واحدهای وابسته در هر قسمت قابل گزارش است.

پیوست: نمونه گزارشگری بر حسب قسمتها

این پیوست تنها جنبه تشریحی دارد و جزئی از استاندارد حسابداری نیست. هدف آن نشان دادن کاربرد الزامات استاندارد برای کمک به روشن شدن مفاهیم آن است. جدول و یادداشت‌های مربوط به تشریح افشای اطلاعات قسمت براساس این استاندارد می‌پردازد.

دارایی‌ها و بدهی‌های هر قسمت شامل تمام دارایی‌ها و بدهی‌های عملیاتی است که به صورت مستقیم به هر قسمت منتسب می‌شود و مبالغ دفتری برخی از دارایی‌ها که به طور مشترک استفاده می‌شود بر مبنای منطقی تخصیص می‌یابد. بدهی‌های قسمت شامل تمام بدهی‌های عملیاتی است و مالیات بر درآمد را در بر نمی‌گیرد.

انتقالات بین قسمتها به قیمت‌های بازار رقابتی برای مشتریان برون‌سازمانی منظور می‌شود و در تلفیق حذف می‌شود.