خلاصهای جامع از استاندارد حسابداری 22: گزارشگری مالی میاندورهای
استاندارد حسابداری 22: گزارشگری مالی میاندورهای (تجدیدنظرشده 1400)
استاندارد حسابداری 22 با هدف تعیین حداقل محتوای گزارش مالی میاندورهای و اصول شناخت و اندازهگیری در صورتهای مالی کامل یا فشرده برای دورههای میانی تدوین شده است. این استاندارد به سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و سایرین کمک میکند تا ظرفیت واحد تجاری در ایجاد سود و جریانهای نقدی و شرایط مالی و نقدینگی آن را بهتر درک کنند.
دامنه کاربرد
این استاندارد تعیین نمیکند که کدام واحدهای تجاری و با چه تناوب زمانی ملزم به انتشار گزارشهای مالی میاندورهای هستند. اما دولت و نهادهای ناظر معمولاً واحدهای تجاری که اوراق بهادار بدهی یا مالکانه آنها بهطور عمومی معامله میشود را ملزم به این کار میکنند. این استاندارد در صورتی کاربرد دارد که واحد تجاری ملزم باشد یا بهطور اختیاری تصمیم بگیرد گزارش مالی میاندورهای را طبق استانداردهای حسابداری منتشر کند.
تعاریف
- دوره میانی: دوره گزارشگری مالی کوتاهتر از یک سال مالی کامل است.
- گزارش مالی میاندورهای: گزارش مالی برای یک دوره میانی است که شامل مجموعه کامل صورتهای مالی یا مجموعه صورتهای مالی فشرده است.
محتوای گزارش مالی میاندورهای
مجموعه کامل صورتهای مالی طبق استاندارد حسابداری 1 شامل اجزای زیر است:
- صورت وضعیت مالی به تاریخ پایان دوره
- صورت سود و زیان برای دوره
- صورت سود و زیان جامع برای دوره
- صورت تغییرات در حقوق مالکانه برای دوره
- صورت جریانهای نقدی برای دوره
- یادداشتهای توضیحی، شامل اهم رویههای حسابداری و سایر اطلاعات توضیحی
گزارش مالی میاندورهای باید بهروزرسانی آخرین مجموعه کامل صورتهای مالی سالانه باشد و بر فعالیتها، رویدادها و شرایط جدید تمرکز کند و اطلاعات گزارششده در گذشته را تکرار نکند.
حداقل اجزای گزارش مالی میاندورهای
- صورت وضعیت مالی فشرده
- صورت سود و زیان فشرده
- صورت سود و زیان جامع فشرده
- صورت تغییرات در حقوق مالکانه فشرده
- صورت جریانهای نقدی فشرده
- گزیده یادداشتهای توضیحی
شکل و محتوای صورتهای مالی میاندورهای
اگر واحد تجاری در گزارش مالی میاندورهای خود، مجموعه کامل صورتهای مالی را منتشر کند، شکل و محتوای این صورتهای مالی باید طبق الزامات استاندارد حسابداری 1 باشد. همچنین اگر واحد تجاری مجموعه صورتهای مالی فشرده را منتشر کند، این صورتهای مالی باید حداقل شامل هر یک از عناوین و جمعهای فرعی مندرج در آخرین صورتهای مالی سالانه و گزیده یادداشتهای توضیحی طبق الزامات این استاندارد باشد.
رویدادها و معاملات بااهمیت
واحد تجاری باید در گزارش مالی میاندورهای خود، شرحی از رویدادها و معاملاتی که برای درک تغییرات در وضعیت مالی و عملکرد مالی واحد تجاری از پایان آخرین دوره گزارشگری مالی سالانه اهمیت دارد را درج نماید. این اطلاعات باید اطلاعات مربوط ارائهشده در آخرین گزارش مالی سالانه را بهروزرسانی کند.
موارد زیر، فهرست رویدادها و معاملاتی است که در صورت بااهمیت بودن، افشای آنها الزامی است:
- کاهش ارزش موجودیها به خالص ارزش فروش و برگشت این کاهش ارزش
- شناسایی زیان کاهش ارزش داراییهای مالی، داراییهای ثابت مشهود، داراییهای نامشهود، یا سایر داراییها و برگشت این زیان کاهش ارزش
- برگشت ذخیره مخارج تجدید ساختار
- تحصیل و واگذاری داراییهای ثابت مشهود
- تعهدات خرید داراییهای ثابت مشهود
- حل و فصل دعاوی حقوقی
- اصلاح اشتباهات دورههای قبل
- تغییرات شرایط اقتصادی یا کسب و کار که بر ارزش منصفانه داراییهای مالی و بدهیهای مالی واحد تجاری تأثیر میگذارد
- عدم ایفای تعهدات وام یا نقض مفاد موافقتنامه وام که تا پایان دوره گزارشگری برطرف نشده باشد
- معاملات با اشخاص وابسته
- جابجایی بین سطوح سلسله مراتب ارزش منصفانه مورد استفاده در اندازهگیری ارزش منصفانه ابزارهای مالی
- تغییر طبقهبندی سرمایهگذاریها در نتیجه تغییر در هدف یا استفاده از آن داراییها
- تغییر در بدهیهای احتمالی یا داراییهای احتمالی
سایر موارد افشا
واحد تجاری باید افزون بر افشای رویدادها و معاملات بااهمیت، اطلاعات زیر را در یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی میاندورهای یا در جای دیگری از گزارش مالی میاندورهای درج کند:
- بیان اینکه در صورتهای مالی میاندورهای، در مقایسه با آخرین صورتهای مالی سالانه، از رویههای حسابداری و روشهای محاسباتی یکسان استفاده میشود یا در صورت تغییر آن رویهها یا روشها، توصیف ماهیت و اثر تغییر مورد نظر.
- توضیحات مشروح درباره فصلی یا چرخهای بودن عملیات دوره میانی.
- ماهیت و مبلغ اقلام مؤثر بر داراییها، بدهیها، حقوق مالکانه، سود یا زیان دوره یا جریانهای نقدی که از نظر ماهیت، اندازه یا وقوع، غیرعادی است.
- ماهیت و مبلغ تغییرات در برآورد مبالغ گزارششده در دورههای میانی قبلی سال مالی جاری یا تغییرات در برآورد مبالغ گزارششده در سالهای مالی قبل.
- انتشار، بازخرید و بازپرداخت اوراق بهادار بدهی و مالکانه.
- سود تقسیمی پرداختشده (در مجموع یا به ازای هر سهم)، بطور جداگانه بر حسب سهام عادی و سایر انواع سهام.
- افشای اطلاعات قسمت در گزارش مالی میاندورهای واحد تجاری، تنها در صورتی الزامی است که استاندارد حسابداری 25 گزارشگری بر حسب قسمتهای مختلف، واحد تجاری را ملزم به افشای اطلاعات قسمتها در صورتهای مالی سالانه خود کند.
- رویدادهای پس از دوره میانی که در صورتهای مالی آن دوره میانی منعکس نشده است.
- اثر تغییر در ساختار واحد تجاری در دوره میانی، شامل ترکیبهای تجاری، به دست آوردن یا از دست دادن کنترل واحدهای تجاری فرعی و سرمایهگذاریهای بلندمدت، تجدید ساختارها و عملیات متوقفشده.
- برای ابزارهای مالی، افشا درباره ارزش منصفانه که در استاندارد حسابداری مربوطه الزامی شده است.
- برای واحدهای تجاری که به واحد تجاری سرمایهگذاری، طبق تعریف مندرج در استاندارد حسابداری 39 تبدیل میشوند یا شرایط واحد تجاری سرمایهگذاری را از دست میدهند، موارد افشای مربوطه باید درج شود.
افشای انطباق با استانداردهای حسابداری
در صورتی که گزارش مالی میاندورهای واحد تجاری مطابق با الزامات این استاندارد باشد، این موضوع باید افشا شود. واحد تجاری نباید در گزارش مالی میاندورهای اظهار کند که این صورتهای مالی طبق استانداردهای حسابداری است، مگر اینکه با تمام الزامات استانداردهای حسابداری مطابقت داشته باشد.
دورههایی که ارائه صورتهای مالی میاندورهای برای آنها الزامی است
گزارشهای میاندورهای باید شامل صورتهای مالی میاندورهای (فشرده یا کامل) برای دورههای زیر باشد:
- صورت وضعیت مالی به تاریخ پایان دوره میانی جاری و صورت وضعیت مالی مقایسهای به تاریخ پایان سال مالی قبل
- صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع برای دوره میانی جاری و بطور انباشته برای سال مالی جاری تا تاریخ صورتهای مالی، همراه با صورت سود و زیان مقایسهای و صورت سود و زیان جامع مقایسهای برای دورههای میانی قابل مقایسه در سال مالی قبل
- صورت تغییرات در حقوق مالکانه بطور انباشته برای سال مالی جاری تا تاریخ صورتهای مالی، همراه با صورت تغییرات در حقوق مالکانه مقایسهای برای دوره قابل مقایسه سال تا تاریخ صورتهای مالی در سال مالی قبل
- صورت جریانهای نقدی بطور انباشته برای سال مالی جاری تا تاریخ صورتهای مالی، همراه با صورت جریانهای نقدی مقایسهای برای دوره قابل مقایسه سال تا تاریخ صورتهای مالی در سال مالی قبل
برای هر واحد تجاری که فعالیت تجاری آن اساساً فصلی است، ارائه اطلاعات مالی برای دوازده ماهه منتهی به پایان دوره میانی و اطلاعات مقایسهای برای دوره دوازده ماهه گذشته ممکن است مفید باشد. به واحدهای تجاری که فعالیت تجاری آنها اساساً فصلی است، توصیه میشود علاوه بر اطلاعات الزامی، گزارشگری این قبیل اطلاعات را نیز در نظر داشته باشند.
اهمیت
در تصمیمگیری درباره چگونگی شناخت، اندازهگیری، طبقهبندی یا افشای یک قلم برای مقاصد گزارشگری مالی میاندورهای، اهمیت باید در ارتباط با اطلاعات مالی دوره میانی تعیین شود. استاندارد حسابداری 1 و استاندارد حسابداری 34، قلم بااهمیت را به عنوان قلمی تعریف میکند که عدم ارائه یا ارائه نادرست آن، میتواند بر تصمیمات اقتصادی استفادهکنندگان صورتهای مالی تأثیر بگذارد.
شناخت و اندازهگیری
رویههای حسابداری یکسان با رویههای حسابداری سالانه
واحد تجاری باید برای تهیه صورتهای مالی میاندورهای از رویههای حسابداری یکسان با رویههای حسابداری مورد استفاده در تهیه صورتهای مالی سالانه استفاده کند. تغییر در رویههای حسابداری بعد از تاریخ آخرین صورتهای مالی سالانه که در صورتهای مالی سالانه بعدی منعکس میشود از این قاعده مستثنی است.
درآمدهای عملیاتی کسب شده فصلی، چرخهای یا موردی
درآمدهای عملیاتی که طی سال مالی به صورت فصلی، چرخهای یا موردی کسب میشود، در صورتی نباید در تاریخهای میاندورهای، بر مبنای پیشبینی شناسایی شود یا انتقال یابد که چنین پیشبینی یا انتقالی، در پایان سال مالی واحد تجاری نیز مناسب نباشد.
مخارجی که طی سال مالی، بطور یکنواخت واقع نمیشود
مخارجی که طی سال مالی واحد تجاری بطور یکنواخت واقع نمیشود، تنها در صورتی باید برای مقاصد گزارشگری میاندورهای، بر مبنای پیشبینی شناسایی شود یا به دورههای آتی انتقال یابد که شناسایی بر مبنای پیشبینی یا انتقال این نوع مخارج در پایان سال مالی نیز مناسب باشد.
بکارگیری اصول شناخت و اندازهگیری
روشهای اندازهگیری مورد استفاده در گزارش مالی میاندورهای باید بهگونهای طراحی شود که اطمینان دهد اطلاعات ایجادشده از قابلیت اتکا برخوردار است و تمام اطلاعات مالی بااهمیت که برای درک وضعیت مالی یا عملکرد مالی واحد تجاری مربوط است، به نحو مناسب افشا میشود.
استفاده از برآوردها
تهیه گزارشهای مالی میاندورهای نسبت به گزارشهای مالی سالانه، عموماً مستلزم استفاده گستردهتر از روشهای برآوردی است. در این استاندارد، مثالهایی از کاربرد اصول کلی شناخت و اندازهگیری و استفاده از برآوردها ارائه شده است.
تجدید ارائه دورههای میانی گزارششده قبلی
تغییر در رویه حسابداری، به جز تغییر در رویهای که به موجب استانداردهای حسابداری جدید، برای آن شرایط گذار تعیین شده است، باید به روشهای زیر منعکس شود:
- تجدید ارائه صورتهای مالی دورههای میانی قبلی سال مالی جاری و دورههای میانی قابل مقایسه در هر یک از سالهای مالی قبل
- در صورت غیرعملی بودن، از طریق تعدیل صورتهای مالی دورههای میانی قبلی سال مالی جاری و دورههای میانی قابل مقایسه در سالهای مالی قبل با بکارگیری رویه جدید حسابداری با تسری به آینده از اولین تاریخ ممکن
تاریخ اجرا
این استاندارد برای صورتهای مالی دورههایی که از اول مهرماه سال 1400 یا پس از آن شروع میشود، لازمالاجرا است.
مطابقت با استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی
با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بینالمللی حسابداری 34 گزارشگری مالی میاندورهای (ویرایش 2018) نیز رعایت میشود.