خلاصهای جامع از استاندارد حسابداری طرحهای بازنشستگی
استاندارد حسابداری شماره 27: طرحهای مزایای بازنشستگی
استاندارد حسابداری شماره 27 به حسابداری طرحهای مزایای بازنشستگی میپردازد و برای تمامی صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ اول فروردین 1384 یا بعد از آن شروع میشود، لازمالاجرا است. این استاندارد باید همراه با “مقدمهای بر استانداردهای حسابداری” مطالعه و به کار گرفته شود.
دامنه کاربرد
- تمامی صندوقهایی که متولی اجرای طرحهای مزایای بازنشستگی هستند، شامل سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی کشوری، تحت این استاندارد قرار میگیرند. طرحهای مزایای بازنشستگی که شخصیت حقوقی جداگانهای ندارند، در صورت گزارشگری مستقل، مشمول این استاندارد میباشند.
- این استاندارد به حسابداری طرحهای مزایای بازنشستگی برای تمامی اعضا به عنوان یک گروه میپردازد و به گزارش درباره مزایای بازنشستگی هر یک از اعضا نمیپردازد.
- طرحهای دیگری مانند بیمه بیکاری و خدمات درمانی که توسط برخی سازمانها اداره میشود، تحت این استاندارد قرار نمیگیرند.
تعاریف
- طرحهای مزایای بازنشستگی: برنامههایی که برای اعضا پس از خاتمه خدمت، مزایایی در قالب حقوق بازنشستگی یا مستمری فراهم میکنند.
- مزایای بازنشستگی: حقوق بازنشستگی و سایر مستمریهایی که انتظار میرود با توجه به سنوات خدمت گذشته اعضا به آنان پرداخت شود.
- اعضا: شامل تمامی افراد اعم از شاغلین، بازنشستگان و مستمریبگیرانی است که از مزایای طرح بازنشستگی بهرهمند میشوند.
- صندوق بازنشستگی: شخصیت حقوقی مستقلی که در حوزه تأمین مزایای بازنشستگی اعضا فعالیت میکند.
- ارزش فعلی مزایای بازنشستگی مبتنیبر اکچوئری: ارزش فعلی پرداختهای مورد انتظار به اعضای طرح بابت سنوات خدمت گذشته آنان که بر مبنای مفروضات اکچوئری محاسبه میشود.
استفادهکنندگان و نیازهای اطلاعاتی آنان
استفادهکنندگان اصلی گزارشهای مالی طرحهای مزایای بازنشستگی شامل اعضا، ارکان طرح، دولت و کارفرمایان میباشند. این افراد به اطلاعاتی نیاز دارند که اهداف زیر را تأمین کنند:
- ارزیابی توان پرداخت تعهدات
- ارزیابی عملکرد طرح
- تعیین راهبردها و خطمشیهای طرح
- فراهم کردن امکان نظارت عمومی دولت
ارزش فعلی مزایای بازنشستگی مبتنیبر اکچوئری
- ارزش فعلی مزایای بازنشستگی باید براساس پرداختهای مورد انتظار طبق شرایط طرح و با توجه به سنوات خدمت اعضا محاسبه شود.
- ارزیابی شرایط مالی طرح و تعیین میزان حق بیمههای آتی نیاز به گزارش اکچوئر واجد صلاحیت حرفهای دارد.
- ارزش فعلی این مزایا با استفاده از مفروضات مناسب تعیین میشود تا ارزش زمانی پول بین تاریخ تهیه اطلاعات و تاریخ پرداخت مورد انتظار را منعکس کند.
تناوب ارزیابی مبتنیبر اکچوئری
- ارزیابی مبتنیبر اکچوئری باید حداقل هر سه سال یکبار انجام شود.
- براساس قوانین موجود، ارزیابی هر سه سال یکبار الزامی است، اما ارزیابیهای متناوبتر توصیه میشود.
اندازهگیری داراییهای طرح
- سرمایهگذاریها: باید بر اساس استانداردهای حسابداری مربوطه اندازهگیری و گزارش شوند.
- حق بیمههای دریافتنی: باید به مبالغ قابل دریافت اندازهگیری و گزارش شوند، مشروط بر اینکه جریان منافع اقتصادی مرتبط با حق بیمه به درون طرح محتمل باشد.
- داراییهای ثابت مشهود: باید به بهای تمام شده یا مبلغ تجدید ارزیابی اندازهگیری و گزارش شود.
صورتهای مالی طرحهای مزایای بازنشستگی
برای تأمین نیازهای اطلاعاتی استفادهکنندگان، صورتهای مالی طرح باید شامل موارد زیر باشد:
- ترازنامه
- صورت تغییرات در خالص داراییها
- صورت درآمد و هزینه
- یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی
هدف گزارشگری طرح، ارائه ادواری اطلاعات درباره منابع مالی و فعالیتهای آن است که برای ارزیابی ارتباط بین انباشت منابع و مزایای طرح مفید باشد. این هدف با ارائه گزارشی شامل موارد زیر تأمین میشود:
- توصیف فعالیتهای عمده طی دوره مالی و اثر تغییرات مربوط به مقررات اصلی طرح
- صورتهای عملکرد سرمایهگذاری و سایر عملیات طرح برای دوره مالی و وضعیت مالی در پایان دوره مالی
- اطلاعات اکچوئری
- توصیف خطمشیهای سرمایهگذاری
مطابقت با استانداردهای بینالمللی
با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بینالمللی حسابداری شماره 26 با عنوان حسابداری و گزارشگری طرحهای مزایای بازنشستگی نیز رعایت میشود.
پیوستها
پیوست شماره 1 شامل صورتهای مالی نمونه است که تشریح کاربرد استاندارد در رابطه با نحوه ارائه صورتهای مالی اساسی شامل صورتهای مالی جداگانه و تلفیقی یک طرح مزایای بازنشستگی است. پیوست شماره 2 به مبانی نتیجهگیری میپردازد و به پیشینه و دلایل تدوین استاندارد حسابداری برای طرحهای مزایای بازنشستگی اشاره دارد.
دلایل تدوین استاندارد حسابداری برای طرحهای مزایای بازنشستگی
- ویژگیهای فعالیتهای مرتبط با طرحهای مزایای بازنشستگی
- استفاده از روشهای متفاوت حسابداری توسط صندوقها برای معاملات و رویدادهای مشابه
- استفاده از عناوین و شکلهای متفاوت صورتهای مالی توسط صندوقها
- متفاوت بودن میزان افشای اطلاعات در متن صورتهای مالی و یادداشتهای توضیحی در صندوقها
- عدم افشای اطلاعات کافی در مورد ارزش فعلی تعهدات آتی مزایای بازنشستگی، ارزش منصفانه داراییها و توان ایفای تعهدات